Oud-Hengelose wil in Turkije vernieuwende woongemeenschap realiseren: 'Ouderenzorg staat hier nog in de kinderschoenen'

Kassenberg (65) woont inmiddels twintig jaar in Turkije. Als jonge vrouw had ze nooit kunnen denken hier ooit te belanden: "Ik ben geboren in Drachten. Van m'n vierde tot m'n achttiende woonde ik met mijn ouders in Hengelo, ik ging naar de middelbare school in Enschede en werkte daarna op verschillende plekken in Nederland."  

Schrijfster

Ze volgde na haar middelbare school een opleiding voor inrichtingswerk en ging vervolgens aan het werk in een gezinsvervangend tehuis voor kinderen met een verstandelijke beperking in Oss. Er volgden daarna banen in verschillende sectoren, waaronder het onderwijs. Ondertussen vergaarde ze enige roem als schrijfster. Haar echte ambities lagen en liggen echter in het werken met mensen.

Nadat ze gescheiden was van haar echtgenoot, verhuisde ze terug naar Hengelo. Een zoon en een dochter rijker. Ze ging begin jaren negentig aan de slag bij de Anninksschool. "Daar zaten kinderen van verschillende komaf. Met de Turkse moeders en hun kinderen had ik al snel een klik. Toen ik jaren later in Turkije op vakantie ging, was ik verkocht. Ik voelde me meteen thuis. Die warmte en gastvrijheid waren heel bijzonder. Na terugkeer in Nederland had ik meteen heimwee."

Marten Toonder

Enkele jaren eerder, in 1995, raakt ze bevriend met Marten Toonder, de geestelijk vader van Ollie B. Bommel en Tom Poes. In de tien jaar tot zijn dood in 2005 schrijven ze talloze brieven aan elkaar en Kassenberg schreef zelfs een boek over hun bijzondere relatie: Dat moet ik Marten Toonder vertellen.

"Hij is al twintig jaar dood, maar nog altijd speelt Marten een grote rol in wat ik doe." Ze geeft een voorbeeld: "Ik wilde enkele maanden geleden in Nederland een rekening openen bij een bank voor mijn zorginitiatief lale4care, maar dat lukte met geen mogelijkheid. Ik was ten einde raad. Als mensen of instanties mij niet vertrouwen, dan houdt het op, dacht ik. En toen hoorde ik Martens stemmetje in mijn hoofd. Dat ik op mezelf moest vertrouwen: 'Klaske, jij bént iemand'. Dat gaf me zoveel kracht, dat het me toch gelukt is."  

Doodgevroren

Nog zo'n geluksmoment ervoer ze toen onlangs een Turkse vertaling van haar in 2024 gepubliceerde roman De laatste vlucht het levenslicht zag: Uçuş. Een boek over een Nederlandse journaliste, die zich vastbijt in het verhaal van twee jongens uit de stad Kayseri, die zich als verstekeling in het landingsgestel van een vliegtuig naar China hebben verstopt en daarbij zijn doodgevroren. 

"Er zijn veel overeenkomsten tussen mij en de journaliste in het boek. Het is behalve een detective over een menselijke tragedie ook een verslag van hoe een Nederlandse zich staande houdt in Turkije. Het slaat een brug tussen beide culturen. Ik zie de onlangs verschenen Turkse vertaling als een uit de kluiten gewassen visitekaartje: dit ben ik en dit kan ik." Kassenberg hoopt dat het deuren opent bij haar ambitieuze plannen.  

'Hij was klaar met leven'

In augustus 2005 verhuisde Klaske Kassenberg, toen 44, naar Turkije om zich volledig te wijden aan het schrijverschap. Geld verdient ze onder meer als puzzelmaakster en freelance redacteur voor verschillende magazines.

Marten Toonder, die toen zijn laatste jaren sleet in het Larense Rosa Spier Huis, een woon- en werkgemeenschap van oudere kunstenaars en wetenschappers, gaf haar het laatste zetje om te vertrekken: "Marten was klaar met het leven. Hij had al een pil van Drion (zelfdodingspil, red.) klaarliggen. Ik wist daarvan en vroeg hem wanneer hij van plan was die pil te nemen. 'Als jij naar Turkije vertrekt', was z'n antwoord. Hij stierf echter voor het zover kwam in z'n slaap. Twee weken later emigreerde ik."  

Tulp

En nu komt ze zelf op een leeftijd dat ze gaat nadenken over hoe ze prettig oud zou willen worden. En met wie. Ze noemt haar concept lale4care: "Lale is Turks voor tulp. Die bloem staat symbool voor de historische band tussen Nederland en Turkije." lale4care (bewust geschreven met een kleine 'l', omdat ze dat mooier vindt ogen) verbindt drie doelgroepen: Nederlandstalige ouderen in Turkije, plaatselijke Turkse ouderen en oudere Turkse Nederlanders.  

Over die laatste groep zegt ze: "In onze gemeenschap zijn zij straks de vanzelfsprekende verbinders, de culturele bruggenbouwers. Zij fungeren als tolk (op het gebied van taal en cultuur, red.) tussen de andere twee groepen."  

In Turkije was het tot voor kort nog heel gebruikelijk dat kinderen hun ouders tot de dood verzorgden, vaak in de eigen omgeving. Sinds kort worden er massaal ouderencentra uit de grond gestampt. Volgens Kassenberg spijtig genoeg vaak naar het oude, West-Europese model met kleine kamers en weinig keuzevrijheid: "Mijn drijfveer is het creëren van een plek waar ouderen regie houden over hun leven en volwaardig kunnen blijven deelnemen. Een plek waar zorg, cultuur en gemeenschapsgevoel samensmelten tot een nieuw thuis."  

In de kinderschoenen

In Turkije staat alles op dit gebied nog in de kinderschoenen. Daardoor zijn er veel mogelijkheden: "Waar je in Nederland verdwaalt in een woud van regels en wetten, is zoiets in Turkije nog relatief eenvoudig te realiseren. Hier staat de ouderenzorg nog in de kinderschoenen. De overheid investeert volop in de ouderenzorg. Het is alleen jammer dat ze daarbij het Europese model aanhangen. Ik wil juist iets heel anders. Daarom ben ik zelf maar begonnen."  

Meer van Eğirdir

Begin 2027 wil ze met een paar grote financiers grond aankopen aan het Meer van Eğirdir, niet ver van stad Isparta, op ongeveer twee uur rijden vanaf de luchthaven van Antalya. Waarom daar? "Met name vanwege het therapeutisch bergklimaat, het natuurschoon en de rust."  

Later dat jaar gaat ze beginnen met werven van toekomstige bewoners. De bi-culturele gemeenschap zal straks bestaan uit zo'n 150 ouderen. Verschillende mensen en organisaties helpen haar bij dit alles, maar feitelijk is Klaske zelf de grote kartrekker.  

'Loslaten gaat niet meer'

Is het niet te veel werk voor een vrouw die - volgens Nederlandse maatstaven - tegen haar pensioen aanzit? Ze glimlacht: "Als iemand mij een tijdje geleden had gezegd: 'Klaske, ik neem dit van je over', dan had ik dat zonder meer gedaan. Ik ben inmiddels echter zover, dat ik het niet meer los kan laten."

Meer weten over Klaske Kassenberg en haar plannen? Kijk hier:
https://lale4care.com/ 
https://klaskekassenberg.com/klaske-kassenberg-een-kennismaking/