Provincie ziet mogelijkheden voor kleinschalige kerncentrales, óók bij Enschede, Hengelo en Almelo

In de Regionale Energiestrategie Twente hebben gemeenten, provincie en netbeheerders geprobeerd afspraken te maken over de uitwerking van de energietransitie in deze regio. In de praktijk kwam dat vooral neer op het verdelen van de windturbines, een proces waarbij het provinciebestuur inmiddels de regie heeft gepakt. Zonneparken zijn immers niet meer toegestaan op landbouwgrond. En voor andere vormen van duurzame energie, zoals kerncentrales, was op voorhand geen plek in de RES. Al had een inwonerspanel dat liever anders gezien. 

Half miljoen voor meer onderzoek

Toekomstmuziek, was de uitleg om kernenergie niet aan de RES toe te voegen. En grote scepsis bij politiek en bestuur of kernenergie überhaupt wel mogelijk zou zijn op deze schaal. En die twijfel is er nog steeds. Kernenergie is nooit zonder risico's en vraagt om flinke investeringen en veel randvoorwaarden. Maar de ontwikkelingen gaan ook snel. Moderne reactoren zijn veel kleiner dan de reusachtige koeltorens die we bijvoorbeeld kennen van Lingen, vlak over de grens bij Denekamp. Bovendien is de techniek veranderd: natuurkundige wetten - in plaats van menselijk ingrijpen - maken de kans op een 'meltdown' nagenoeg nihil.

Via een motie zetten de Onafhankelijke Conservatieve Liberalen, VVD, PVV, SGP en Mooi Overijssel kernenergie in 2023 al op de agenda van de provinciale politiek. Er kwam onder meer een kennisconferentie en uiteindelijk dus een verkennend onderzoek naar de mogelijkheden voor kernenergie in de provincie. En hoewel de SP, Partij voor de Dieren en ChristenUnie het eerder deze maand nog tevergeefs probeerden tegen te houden, hebben de andere Statenleden geen probleem met een investering van 450.000 euro in verdiepend onderzoek naar de mogelijkheden. 

Mini-kerncentrales

Vooropgesteld: het gaat hier dus over een ander soort kerncentrale dan die Borssele of dichterbij in Lingen. Het verkennende onderzoek, dat deze week is gepresenteerd, richt zich op zogeheten Small Modular Reactors (SMR's). Dit zijn mini-kerncentrales die, afhankelijk van hun vermogen, zo klein kunnen zijn als een zeecontainer. In het onderzoek van Tractebel zijn drie verschillende varianten bekeken: grotere SMR's tot aan 500 Megawatt elektrisch vermogen, kleinere SMR's tot 100 Megawatt elektrisch vermogen voor het publieke net en kleinere SMR's specifiek voor industriegebieden met een hoge elektriciteitsvraag.

Los van financiële uitdagingen en vraagstukken rondom het radioactief afval - die komen in een later stadium aan bod - is voor nu gekeken wat de ruimtelijke mogelijkheden zijn in voor deze reactoren in Overijssel. Of beter gezegd: welke beperkingen er zijn. Een garantie voor genoeg koelwater in de nabije omgeving is een bespoedigende factor. Maar zoutcavernes, gasvelden, breuklijnen in de aardkost, dichtbevolkte gebieden, laagvlieggebieden en locaties met verhoogd risico op overstromingen zijn dat zeker niet.

Bij grote bedrijventerreinen

Alle voors en tegens tegen elkaar afgewogen, komt adviesbureau Tractebel tot de conclusie dat grotere SMR's alleen mogelijk zijn op specifieke gebieden langs de IJssel, waar genoeg koelwater gegarandeerd is. Dat is ten noorden en ten zuiden van Kampen, ten noorden van Wijhe en ter hoogte van Olst. Geen locaties is in Twente dus. Maar voor de mogelijkheden van kleinschaligere SMR's zijn er wel opties in deze regio.

Als het gaat om kerncentrales die industriegebieden van elektriciteit voorzien, staan Enschede/Hengelo en Almelo bovenaan in de meest kansrijke zoekgebieden. Bij het gebied Enschede/Hengelo gaat het om het gebied rond Kennispark Twente en bedrijventerrein Twentekanaal. De aanwezigheid van zoutcavernes wordt hier door de onderzoekers als grootste belemmerende factor gezien. Ook het gebied nabij bedrijventerrein Bornsestraat in Almelo, waar ook uraniumverrijker Urenco is gevestigd, scoort goed op de kwalificatielijst. Net als het gebied nabij bedrijventerrein Zenkeldamshoek in Goor.

De bovenstaande conclusies zijn voer voor verdere onderzoeken die worden uitgevoerd. Een keuze voor een 'meest geschikte' locatie is dan ook nog niet aan de orde. Sowieso zal het pas tot na 2040 duren voordat een SMR in bedrijf is, mocht die keuze uiteindelijk door de politiek worden gemaakt.