Hengelose NS-medewerker Alex van Leeuwen werd z'n demonen de baas dankzij truffels

Hengeloër Alex van Leeuwen werkt sinds 2001 voor de Nederlandse Spoorwegen. "Nee, dat was geen jongensdroom. Vanwege een reorganisatie moest ik weg bij KPN, waar ik een kantoorbaan had. Ik solliciteerde naar een baan als conducteur, maar kwam al snel bij de afdeling Proces Bijzondere Taken terecht." 

'In de frontlinie'

Onder die noemer werden de taken van boa's, hoofdconducteurs en treinsurveillanten samengebracht om de sociale veiligheid op het spoor te vergroten. Later kreeg die functie de logischere naam Veiligheid & Service. "Je werkte letterlijk in de frontlinie van het bedrijf. Doordraaiende reizigers, excessief geweld en aanrijdingen op het spoor, ik kreeg er allemaal me te maken."  

Regelmatig weerhield hij mensen ervan om voor de trein te springen: "Je ontwikkelt daar een soort zintuig voor. Als ik in m'n vrije tijd over een spoorwegovergang reed en ik zag iemand achter het gaas staan, dan wist ik vaak wel hoe laat het was. Vaker dan eens stopte ik, belde alvast 112 en ging daarna het gesprek aan met die persoon tot het moment dat de hulptroepen gearriveerd waren."

'Als verdoofd naar huis'

Begin 2022, op een vrijdag, ging het helemaal fout. Na de 36e aanrijding op het spoor. Hij kwam met de trein terug van een training elders in het land. Hij wist precies wat er aan de hand was, toen de trein een noodremming maakte en stil stond op het station Borne. "Ik moest de trein uit om te kijken hoe het met het slachtoffer was en het zo nodig af te dekken. Dat doe je op routine. Daarna ga je als een soort van verdoofd naar huis." 

De dag erna was hij vrij, maar toen hij zondags weer aan het werk wilde op station Enschede bleek er een knop te zijn omgegaan: "Er kwam een dronken dropje op me afgelopen. Normaal weet ik daar wel raad me, maar nu ging het mis. Die man kwam op me af en drukte een propje achter m'n veiligheidsvest. Ik greep 'm bij de keel en duwde hem tegen een paal. Ik schrok. Zo was ik helemaal niet! Ik ben juist van het de-escaleren. Ik liet 'm gelukkig snel los, maar toen een collega vroeg 'gaat het wel goed met je?', kon ik daarop natuurlijk maar één antwoord geven."  

PTSS

De diagnose 'posttraumatische stressstoornis' (PTSS) was geen verrassing. PTSS is een psychische aandoening, die kan ontstaan na het meemaken van één of meerdere schokkende gebeurtenissen. Bij Alex van Leeuwen bleek de reguliere weg dood te lopen. "Ik heb allerlei therapieën gevolgd, maar niets hielp. Uiteindelijk kreeg ik te horen: 'we kunnen je niet meer helpen'."

VIDEO | Een jaar nadat hij thuis kwam met PTSS keerde Alex, met de makers van de documentaire Psychedelisch Pionieren, terug naar het station in Hengelo. Dit was wat er gebeurde:

Dankzij z'n vrouw en kinderen (zoon is nu 14, dochter 16) ging hij er niet aan onderdoor, maar thuis was hij al jaren niet meer de man of vader die ze ooit kenden. Er werd niet meer gelachen, zoals vroeger. "Mijn vrouw zei toen wel eens: ik ben te moe om van je te scheiden. Ze kon me op een gegeven moment ook niet meer bereiken. Als ze suggereerde dat ik misschien wel PTSS had, ontplofte ik bijna."

Plantmedicatie

In een Facebookgroep voor mensen met PTSS las Van Leeuwen voor het eerst over 'plantmedicatie'. Onder die keurig nette verzamelnaam vallen planten en paddenstoelen met een hallucinerende werking, zoals psilocybine-truffels, ayahuasca en cacao. In die groep zat ook een medewerker van de productiemaatschappij die mensen zocht voor de documentaire die Kim Smeekes wilde maken over dit onderwerp. 

Vlammetje

"De aanleiding om in die Facebookgroep te gaan zitten was de documentaire op Netflix van Michael Pollan genaamd 'How to change your mind'. Die ontstak bij mij een vlammetje. Ik dacht: wat als dit mij zou kunnen helpen? Ik greep de uitnodiging van de filmmakers met beide handen aan. Ze zochten nuchtere mensen, die makkelijk konden praten. Nou, ik klets makkelijk, ik was nieuwsgierig en ik had niks te verliezen." Smeekes bracht hem en Fimme Bakker, de tweede persoon die in de film gevolgd wordt, in contact met twee verschillende therapeuten en toen ging het snel.

Van Leeuwen glimlacht als hem wordt gevraagd naar z'n ervaring met de truffels: "Nadat ik een paar chocolaatjes, met daarin de werkzame bestanddelen van die paddenstoelen, had opgegeten, raakte ik in een uren durende soort van slaap en maakte een verschrikkelijk mooie reis. Ik zag prachtige momenten uit mijn leven terug, maar ook minder mooie. Bij alles wat ik zag, voelde ik: het is goed, er zat geen emotie meer bij."

'Er werd weer gelachen'

Na anderhalve week was het verschil merkbaar. Niet alleen bij hem, ook bij z'n gezin: "Er werd ineens weer gelachen in huis. Dat is sindsdien zo gebleven. Ik ben een ander mens geworden. Mijn herinneringen zijn er nog wel, maar ik heb ze geparkeerd en er zit geen emotie meer bij."

VIDEO | Hieronder zie je Alex bij thuiskomst na z'n sessie samen met z'n twee kinderen:

Kort daarna besloot hij ook anderen te gaan helpen. Na een pittige training begeleidt Van Leeuwen nu andere mensen die worstelen met trauma's of die op zoek zijn naar verdiepende inzichten. De middelen (verse truffels) die hij gebruikt zijn legaal. 

Met Alex van Leeuwen gaat het nu goed. Hij werkt nog steeds bij de NS, maar nu op kantoor. "Ik heb weer plezier in het leven." Op de vraag of z'n glas van halfleeg nu weer halfvol is, roept hij enthousiast uit: "Nee, joh! Het glas is voor mij helemaal vol!"