Er waait een nieuwe politieke wind, maar wie vaart mee met Solidair Oldenzaal?

Hoe anders, is op dit moment nog onduidelijk. Al was het maar omdat er – behalve dan dat de twee lokale partijen qua zetelaantal stuivertje hebben gewisseld – ook veel hetzelfde is gebleven. Immers, de ‘landelijke’ partijen in Oldenzaal bleven gelijk in zetelaantal: CDA (4), VVD (4), PvdA (2), D66 (1) en Groen Links (1). Solidair Oldenzaal mag dan veruit de grootste zijn geworden, dit betekent geenszins dat het roer binnen het nieuw te vormen college volledig om gaat.

Beleidsmatige tanker

Het gemeentebestuur (gevormd door de WG, CDA en VVD) heeft de afgelopen vier jaar een beleidsmatige koers uitgezet, die niet van de ene op de andere dag ingrijpend kan worden bijgestuurd. Vergelijk het met een tanker, die niet zomaar van richting verandert wanneer een deel van de bemanning naar bakboord of stuurboord overhelt. Het is zaak voor Solidair Oldenzaal om deze ‘winstwaarschuwing’ helder te communiceren met de kiezers, al was het maar om teleurstelling over niet waargemaakte beloften te voorkomen.

‘Tegenpartij’

Dit klemt te meer omdat Solidair Oldenzaal zich als nieuwkomer in de raad vooral heeft geprofileerd als een ‘tegenpartij’. Ontstaan in corona-tijd, wantrouwend tegenover de overheid, sceptisch over alles wat met klimaatverandering en duurzaamheid te maken heeft en met een willig oor voor de ‘stem van het volk’. In die geest werd er ook campagne gevoerd, met ‘makkelijke’ slogans op billboards als ‘Stadhuis, duur hè’ en ’33.000 is genoeg’.

Omslag nodig

Met dit soort simplificaties van complexe thema’s als de vernieuwbouw en verduurzaming van het stadhuis en de politiek ook breed gedragen toekomstvisie om Oldenzaal te laten groeien naar 40.000 inwoners is het goed campagne voeren. Nu deze politieke koers en ook campagne zich heeft uitbetaald in klinkende zetelwinst, is de grote vraag of Solidair Oldenzaal in staat is de omslag te maken van ‘tegenpartij’ naar constructieve partner in een collegiaal (gemeente)bestuur dat moeilijke beleidskeuzes moet maken in ingewikkelde kwesties.

Mediator als informateur

Welaan, de eerste daden van het ‘nieuwe Solidair’ stemmen hoopvol. Na de euforie op de uitslagenavond namen Rutger Bouwman en Ruby Berger zaterdagmiddag tijdens het zogenaamde ‘duidingsdebat’ het voortouw bij de vorming van een nieuw college alsof ze nooit anders hadden gedaan. Zo kwamen ze – heel verstandig – met een informateur, in de persoon van Ellen Bergsma, op de proppen. Deze ‘buitenstaander’, die haar sporen als mediator in het bedrijfsleven heeft verdiend, begint deze week al met alle partijen met een verkenning welke ‘stabiele meerderheidscoalities’ mogelijk zijn.

Wisselende meerderheden

In de opdracht van de informateur is nadrukkelijk vermeld dat het gaat om meerderheidscoalities mét Solidair Oldenzaal als grootste partij. Een opvallend punt waarover de partijen zich ook kunnen uitspreken, is dat de verhouding coalitie-oppositie ‘in balans’ moet zijn en bovendien in staat om ‘wisselende meerderheden in de raad te realiseren’. Hiermee wil Solidair Oldenzaal voorkomen dat er opnieuw een situatie ontstaat zoals de afgelopen vier jaar, waarbij de coalitiepartijen WG (9), VVD (4) en CDA (4) over een dermate grote meerderheid beschikten dat er voor de oppositie nauwelijks eer te behalen viel.

Kansen voor PvdA?

Juist dit punt maakt de formatie van een nieuw college interessant. Er van uitgaande dat Solidair Oldenzaal niet zal kiezen voor de WG als collegepartner, blijven in eerste instantie het CDA en de VVD over. Echter, als Solidair Oldenzaal recht wil doen aan het punt van de balans tussen coalitie en oppositie, zal er een keuze moeten worden gemaakt uit een van die twee. Met nog een derde, kleinere partij. Wie weet, liggen er in die constellatie kansen voor de PvdA met twee zetels.

Kaarten tegen de borst

Maar zover is het op dit moment nog helemaal niet. Eerst gaat nu de informateur inventariseren wat de partijen willen, welke breekpunten er eventueel zijn en vooral ook hoe ze aankijken tegen heikele kwesties als de groeiambities van Oldenzaal, woningbouw, asielopvang en participatie/inspraak/beginspraak van de inwoners. Tijdens het duidingsdebat hielden alle partijen daarover de kaarten wijselijk tegen de borst en bleef het bij het uitwisselen van beleefdheden en het uitspreken van de wil tot samenwerking.

Transparant of niet?

Het eerstvolgende moment dat er publiekelijk duidelijk wordt hoe het (in)formatieproces verloopt, is maandag 13 april. Dan zal de informateur in een raadsvergadering haar eindverslag van de verkenning presenteren. Rutger Bouwman van Solidair Oldenzaal waarschuwde tijdens het duidingsdebat wel alvast dat 13 april geen harde deadline is. Intussen is het voor de buitenwacht interessant hoe transparant het (in)formatieproces verloopt met Solidair Oldenzaal voor het eerst in een leidende bestuurlijke rol.