De Enschedese VVD: ‘Veiligheid is altijd al een van de belangrijkste punten waarop we ons profileren’

In het partijgesprek met Malkis Jajan, wethouder en lijsttrekker, en nummer twee op de lijst Jochem Stoeten blijkt dat wel iets genuanceerder, maar de VVD trekt graag een streep. En wie daar overheen gaat, kan een klap op de neus verwachten. Behalve over veiligheid ging het ook over wonen en Twentse samenwerking.

Voorsorteren op landelijke maatregelen

Het is stoere taal die de Enschedese VVD bezigt. Een fatbikeverbod, als eerste in het land. Duizend euro boete voor wie afval dumpt. Het zijn even rigoureuze als omstreden maatregelen uit de koker van de partij om verloedering tegen te gaan. Vraag is of ze juridisch houdbaar zijn. Maar Jajan - en met hem het Enschedese college - wil daar niet op wachten.

“Procedures kosten tijd. Tegen die tijd is er misschien een landelijk verbod.” Hij refereert aan het lachgasverbod dat Enschede in 2019 invoerde. Ook op aandringen van de VVD. “Ook daarvan riep iedereen dat het niet kon, maar we hebben het wel gedaan.”

Om de analogie in context te plaatsen: dat ging aanvankelijk om een gedeeltelijk verbod. Lachgas mocht niet meer op bepaalde plekken en bepaalde tijdstippen, en alleen daar waar de openbare orde werd verstoord. In 2023 kwam er een landelijk verbod op recreatief gebruik van lachgas.

Duizend euro afvalboete

En die duizend euro afvalboete? Ook dat blijkt een proefballon, zij het dat de insteek wel degelijk serieus is. Jajan is geen jurist en heeft geen behoefte het hele Nederlandse boetestelsel tegen het licht te houden. “Ja, dat is veel geld. Maar dat is ook de bedoeling.”

De stad ergert zich dood aan de rotzooi bij afvalcontainers, dat moet maar eens afgelopen zijn, vindt Jajan. “Het gaat me niet om die duizend euro, dat mag ook vijfhonderd zijn. Maar er moet iets gebeuren.”

Twee voorbeelden die aardig illustreren waar de VVD in Enschede met Jajan staat, als het om ‘law and order’ gaat. Onorthodox, de randjes opzoeken, als het maar effect heeft en discussie oplevert. Dan komt er vanzelf iets in beweging.

Meer blauw op straat en meer camerasurveillance

Boa’s krijgen meer bevoegdheden en middelen, als het aan de VVD ligt. Denk aan een wapenstok en pepperspray, bijvoorbeeld. En de binnenstad heeft nog teveel plekken waar geen camerabewaking is. Eventuele inbreuk op privacy is van ondergeschikt belang: wie zou er op vrijdagavond op het Van Heekplein iets te verbergen hebben? Dat camera’s gehackt kunnen worden - we hebben daar op het wereldtoneel onlangs nog een sterk staaltje van gezien -, lijkt voor Jajan en Stoeten alleen een hypothetisch bezwaar. Surveillance is aan strenge regels gebonden en de boel is degelijk afgeschermd.

Het maakt Jajan weinig uit welke maatregelen er in de komende jaren worden genomen om die veiligheid, of het gevoel van veiligheid, in de stad te verbeteren. “Ik ben voor elk plan dat werkt.” Hijzelf heeft toch de meeste fiducie in strakkere handhaving.

En mengpaneel voor bouweisen

De VVD wil in de komende vier jaar duizend woning bouwen; dat is in lijn met de plannen van het Enschedese college. Haalbaar, stelt Jajan. Mits het eisenpakket voor nieuwbouw in de stad flexibel gehanteerd kan worden.

Op zichzelf vindt Jajan die eisen stuk voor stuk logisch: “Die moet je ook willen, als stad. Maar als je op alles ‘een tien wil scoren’, wordt het lastig.” Hij ziet een soort mengpaneel voor zich, waarop je bij ieder bouwplan wat met die eisen kunt schuiven. Een tandje minder als het gaat om parkeernormen bij bouwen in de binnenstad, bijvoorbeeld.

Er zijn ook belemmeringen waaraan de gemeente zelf niet veel kan doen. Eén daarvan is het stroomnet dat bommetjevol zit. Jajan leunt daar op het rijk. Enschede en Hengelo zijn aangewezen als grootschalige nieuwbouwlocatie. Met als voordeel dat nieuwe wijken dan voorrang krijgen bij aansluiting op het stroomnet.

Samenwerkingsverbanden en het vraagstuk van democratische controle

De Twentse VVD-afdelingen hebben een gezamenlijke regionale agenda opgesteld, die in alle verkiezingsprogramma’s is opgenomen. Daarin gaat het over technologie en bedrijvigheid, grotere voorzieningen met een regionale functie, jeugd en woningbouw. De VVD pleit daarin voor meer regionale samenwerking. Dat betekent: meer gezamenlijke regelingen, waarin die samenwerking en verantwoordelijkheden concreet worden vastgelegd.

Keerzijde: dat soort regelingen zijn complex. En nogal ondoorzichtig. Neem Twente Board, de Twentse samenwerking tussen overheden, ondernemers en onderwijs. Dat orgaan versnelt regionale ontwikkelingen, maar democratische controle is nauwelijks mogelijk. En het gaat over tientallen miljoenen aan belastinggeld.

Vraag - en knelpunt - is of en hoe veertien Twentse gemeenteraden met parttime politici en veel kleine fracties (en ook journalisten) daar nog controle op kunnen uitoefenen.