Buurtcafé De Stadsgraaf bestaat een jaar: uniek podium voor Enschedees talent

Halverwege de Stadsgravenstraat, vrijwel recht tegenover de achtergevel van de theaterzaal van Concordia. Een bonte verzameling Enschedeërs, veel uit het circuit van het oude Atak: muzikanten, kunstenaars, creatievelingen en kunstminnaars. Ze blokkeren de halve straat, een beeld dat bezoekers van de binnenstad vaker zien als De Stadgraaf open is.

Er gaan schalen vol reepjes vlees rond. Vers van de barbecue. ’s Zondags eet je hier voor een tientje wat de pot schaft, vandaag is het feest en voor niets.

Pijpenla, pikante foto’s en Presley

Binnen draait Lynn and the RattleSnakes warm. Een ouderwetse pijpenla is het, alsof je een club uit de jaren 70 of 80 van de vorige eeuw binnenstapt. Zo’n plek waar lokale bandjes voor het eerst uit de schulp kruipen en laten horen wat ze in huis hebben. Een beeld dat voor die RattleShakes niet opgaat; die weten onderhand wel wat ze doen. Onvervalste rock ’n roll, pure muziek, een oprechte podiumpresentatie van Enschedese bodem.

Aan de muur hangen pikante foto’s van Maartje Overbeek, ‘selfies in a boy’s bedroom’. Vorige maand hing er werk van een jongen die beschermd woont; “Zulke prachtige kleurrijke doeken”, vindt Binksma. In de aan straat grenzende voorkamer, achter de dj-tafel, prijkt een portret van Elvis Presley. Een muurschildering van de hand van de Sonna Krom, zes of zeven keer levensgroot.

Ergens anders hangt een kleurrijke verbeelding van de mammoetboom in het Lederboerpark die meedingt om de titel Europese boom van het jaar. Het ontwerp is van Karin Vaneker, de bewerking van bezoekers van het buurtcafé. Alles is Enschede.

De stad die er zelf iets van maakt

Misschien is dat de kracht van De Stadsgraaf. Binksma en Rouwen wilden niet alleen een plek die echt was, ze wilden ook lokaal. Zoals ze dat kenden van jaren geleden: de stad die er zelf iets van maakt. Wie een idee heeft, is welkom. We zien wel hoe het zich ontwikkelt, organische groei. Met één kraakheldere voorwaarde: niet commercieel en los van welk overheidsinfuus dan ook.

De Stadsgraaf draait op vrijwilligers. Een kleine 25 vertelt Binksma, waarvan een deel ’s zondags in de keuken staat. Verloop is er niet. “Mensen roosteren zichzelf in. Je moet het leuk vinden, anders moet je het niet doen.” Maar wie denkt dat de kroeg daarmee goedkoper draait vergist zich, volgens Marco Reitsma, voorzitter van de club. “Wij investeren veel in dat podium voor Enschedees talent. Daar is het ons ook om te doen. We willen hen plek en mensen een goede tijd bieden.”

‘Wat ontstaat, ontstaat’

De huurbaas gaf de ploeg initiatiefnemers rond Binksma, Rouwen en Reitsma een half jaar de tijd: ga maar ontdekken, daarna gaan we onderhandelen. Wat er in het afgelopen jaar is ontstaan, is spontaan gegroeid. En in de kern is daarin niks veranderd. Concrete toekomstplannen zijn er niet. Binksma: “We programmeren wel, maar dit drijft op initiatief vanuit de stad. Wat ontstaat, ontstaat.”

Ondernemen, ook als je dat op ideële basis doet, levert financiële uitdagingen op. Het blijft spannend, maar Binksma knijpt de handjes dicht. De stadsgraaf ontwikkelt zich ver boven verwachting, ook als het om het huishoudboekje gaat. Daar gaat het niet om, maar je kunt alleen verder als je zwarte cijfers schrijft.

Een ring en Schübert

Voorlopig lijkt er weinig dat verdere groei in de weg staat. Binnen sluiten Lynn en haar RattleShakes de set bijna af, maar niet voordat er een ode aan de liefde wordt gebracht. Eén van de vaste bezoekers vond dit het moment om op het podium op zijn knieën te gaan en zijn geliefde een aanzoek te doen.

Het is niet voor het eerst dat er iets onverwachts gebeurt in het buurtcafé. “Pas geleden begon er een jongen spontaan piano te spelen”, vertelt Binksma. “Schübert. Prachtig.”