Hengelo denkt daklozen met forse boetes te verleiden hulp te zoeken: 'maar hoe gaan die mensen dat betalen?'

Eerst maar even de cijfers op een rij. Hoeveel daklozen telt Hengelo? Op 17 december 2024 waren 91 mensen in de gemeente dakloos. De overgrote meerderheid (87) verbleef bij familie, in een opvang of ander verblijf. Slechts vier mensen bevonden zich toen in de openbare ruimte, ook 's nachts. Bij kou kunnen ze overigens altijd terecht bij de winteropvang van Humanitas Onder Dak in Enschede.

Actuele cijfers ontbreken

Het is niet duidelijk hoeveel daklozen Hengelo een jaar later telt. De gemeente zegt daarover: "De verwachting is dat het aantal dakloze mensen dat in de openbare ruimte verblijft ongeveer gelijk is aan een jaar geleden." Het wordt niet duidelijk waarop de gemeente dat antwoord baseert.  

Toen de aangepaste APV ruim een jaar geleden in werking trad, plaatsten alleen GroenLinks en de ChristenUnie daar expliciet vraagtekens bij, vertelt raadslid Abby Gomez (GL): "Dit onderwerp raakt mij persoonlijk: ik ken mensen die dakloos zijn of dakloos zijn geweest. Het gaat vaak om mensen met complexe problematiek, die hun post niet (kunnen) openen of ontvangen en die een diep wantrouwen koesteren richting de overheid. Zelfs wanneer zij, na het opleggen van die boetes, uiteindelijk kiezen voor zorg of begeleiding, is het maar de vraag of zij in staat zijn om een traject langdurig vol te houden." 

Duizend euro aan boetes

Er zijn het afgelopen jaar twee waarschuwingen uitgedeeld en drie boetes uitgeschreven. Gomez: "In dit concrete geval gaat het om één persoon die drie boetes vanuit de gemeente heeft gekregen in verband met dakloosheid. Betalen kan deze persoon ze niet en dus lopen ze verder op. In totaal kan het richting de 1.000 euro gaan."  

Los daarvan is het volgens het raadslid aannemelijk dat deze persoon ook nog boetes heeft open staan die verband houden met bijvoorbeeld zwartreizen met het ov of met een onbetaalde zorgverzekering.

De gemeente geeft toe dat de boetes fors zijn: "De afweging om tot handhaven over te gaan wordt zorgvuldig afgewogen in relatie tot het tegengaan van overlast en gevaar in de openbare ruimte."

Tijdens de raadsvergadering in december 2024 gaf burgemeester Schelberg aan dat het de vraag is of het opleggen van boetes inderdaad de sleutel naar succes is, maar dat het instrument wel moet bestaan, 'omdat anders de druk weg is'. 

'Beleid werkt niet'

Volgens medevragensteller Nicolien Boekhoudt (PvdA) wijzen de cijfers uit dat het beleid niet werkt: "Als de gemeente aangeeft dat het aantal daklozen ongeveer hetzelfde is gebleven, vraag ik me af waarom je hiermee doorgaat?"

Rol van handhavers

Volgens de gemeente hebben de handhavers een grote rol in de toeleiding naar hulpverlening: "Handhavers hebben een rol in de persoonsgerichte aanpak in de keten. Er is onder meer scholing in bijvoorbeeld onbegrepen gedrag. Uitgangspunt is dat niemand in onze regio op straat hoeft te slapen en dat er voldoende opvang en inloopplekken beschikbaar zijn." 

De antwoorden die ze deze week kregen, roepen bij Boekhoudt en Gomez zoveel nieuwe vragen op dat ze in de raadsvergadering van 28 januari vervolgvragen gaan stellen. Zeker ook omdat het college aangeeft 'geen aanleiding te zien om het beleid rondom het beboeten van buiten slapen te heroverwegen'.   

Vervolgvragen

De twee raadsleden willen onder meer weten wat er concreet gebeurt als de persoon die nu al drie keer beboet is opnieuw buiten slaapt: "Zit er een maximum aan het aantal boetes of kunnen die zich blijven opstapelen?" Daarnaast willen ze weten hoe realistisch het college het acht dat iemand zonder inkomen boetes van vele honderden euro's kan betalen. "En hoe voorkomt het college dat hiermee juist nieuwe problemen ontstaan?" Ook willen de twee raadsleden weten waarom de opgelegde boetes blijven bestaan, ook als iemand al in een zorginstelling woont.