Iran-demonstratie in Enschede: ‘Zij hebben dagelijks te maken met geweld en onderdrukking’
Massa-protesten in Iran leiden tot bloedige confrontaties met de oproerpolitie. Daarbij zijn in een paar weken tijd vele duizenden doden gevallen. Iraniërs in de diaspora maken zich grote zorgen. Woensdag 21 januari wordt er in Enschede gedemonstreerd.
Directe aanleiding voor de protesten in Iran is de belabberde economische situatie in het land. De inflatie loopt gierend uit de klauwen, boodschappen zijn er in korte tijd met 75 procent gestegen. Eind december sloten winkeliers en handelaren de deuren en organiseerden studenten ‘sit-ins’. De protesten sloegen over naar andere steden en kregen al gauw een meer politieke kleur; de onvrede over het strenge islamitische bewind in het land is niet van gisteren en groot.
Initiatiefnemer voor de demonstratie in Enschede is Zohre, van wie we de achternaam om veiligheidsredenen niet noemen. Zij vluchtte in 2018 naar Nederland, na bekering tot het christendom. “Dat betekent de dood in Iran. Dan wordt je opgehangen.” Minderheden worden al decennialang vervolgd.
Internet afgesloten
Tot enkele dagen geleden was het nog mogelijk om de gebeurtenissen in haar thuisland te volgen. Inmiddels heeft het regime het internet volledig afgesloten en druppelt nieuws mondjesmaat binnen, in de meeste gevallen verzameld door inwoners en demonstranten in het land zelf en verspreid door Iraanse media in het buitenland. “Die melden 37 miljoen demonstranten en 17.000 doden”, vertelt Zohre.
Iran, hoe zat het ook alweer?
Het moderne Iran telt bijna 85 miljoen inwoners, waarvan er 10 miljoen in de hoofdstad Teheran wonen. Het land is streng-islamitisch, aan het hoofd staat een sjiitische geestelijke: ayatollah Ali Khamenei. Richtinggevend voor het beleid is een vorm van sharia. Vrouwen, minderheden en andersdenkenden worden er al decennia gediscrimineerd of vervolgd.
Belangrijkste bron van inkomsten is de export van olie en gas. Iran heeft de op drie na grootste oliere- en op één-na grootste aardgasreserve ter wereld. Een belangrijke reden waarom het Westen de ontwikkelingen in het land op de voet volgt. En beïnvloedt, als dat uitkomt.
In 1979 leidde een revolutie van studenten en geestelijken tot de val van de pro-Westerse sjah van Perzië, zoals Iran destijds ook wel werd genoemd. Een islamitisch bewind onder leiding van ayatollah’s (sjiitische geestelijken) nam het stokje over. De bevolking schoot er weinig mee op; in de praktijk werd de ene alleenheerser aan de kant gezet voor een despoot die nog een stuk hardvochtiger bleek te zijn.
In 2022 leidde de dood van een jonge Koerdisch-Iraanse vrouw tot grootschalige protesten in het land; Mahsa Amini was gearresteerd door de ‘moraliteitspolitie’ en stierf omdat de sjaal om haar hoofd niet goed zat.
Iran heeft een atoomprogramma en kreeg meerdere sancties opgelegd door het Westen. Die werden afgebouwd, na internationale verdragen over het gebruik van en de controle op kernenergie. VS-president Trump zegde die akkoorden in 2018 eenzijdig op en herstelde de sancties.
Het land is de aartsvijand van Israël en een belangrijke leverancier van wapens aan Rusland in de oorlog tegen Oekraïne.
Ook internationale media en mensenrechtenorganisaties maken melding van bruut geweld en bloedbaden in Teheran, Isfahan en andere steden in het land. Het regime erkent dat, maar geeft de schuld aan gewapende relschoppers die zich onder de demonstranten mengden. Gesteund door Israël en Amerika. Ziekenhuizen en mortuaria liggen inmiddels bomvol.
‘Eerst moet het regime vallen’
De massa-protesten in Iran zijn gericht op de val van het fundamentalistische regime, dat sinds 1979 aan de macht is. “Mensen zijn het zat”, volgens Zohre. “Maar ze hebben geen wapens en hebben hulp van de VS en Israël nodig, anders gaan ze het niet redden.”
Lees verder onder de afbeelding.
Volgens de Enschedese Iraanse is een groot deel van die miljoenen demonstranten in Iran het eens over waar het naartoe moet met het land: eerst de val van het regime, dan terugkeer van de destijds verdreven sjah (koning). Onder diens leiderschap moet er dan een bestuursvorm komen met de wil van het volk als basis.
De demonstratie in Enschede is bedoeld als steun aan de Iraniërs die protesteren tegen het huidige bewind. “Zij hebben elke dag te maken met geweld en onderdrukking. We willen hen een hart onder de riem steken.” Start is woensdag om 14 uur vanaf het Stationsplein. Rond 16 uur wordt afgesloten bij het stadhuis.
Download onze app
