Hengelose raad stuurt aan op nascheiden hoogbouw: onzekerheid over inzameling overgangsjaar

In een oordeelsvormende politieke markt werden dinsdag de degens gekruist tussen coalitie en oppositie. Terwijl een volle publieke tribune toekeek, maakten zes insprekers gehakt van het huidige Hengelose afvalbeleid. Deze inwoners riepen de raadsleden op om de 'afvalbende in de stad te beëindigen'. 

'Mensen schamen zich dood'

De inwoners schetsten een grimmig beeld van Hengelose straten en hun eigen buurt vol gedumpt restafval, bankstellen en ratten die daarop afkomen.

"Mensen schamen zich dood, als ze visite krijgen", aldus Dennis van der Veen, die namens 50Plus insprak, een partij die nog niet is vertegenwoordigd in de raad, maar in maart meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen.  

Ook Njusja Horsthuis, voorzitter van de Cliëntenraad Minima en WMO, uitte felle kritiek op de ontstane ongelijkheid door het afvalbeleid. Horsthuis sprak haar grote zorgen uit over het voorgestelde afvalbeleid, dat ze omschrijft als ‘lastig, inefficiënt en moeilijk uit te leggen’ 

“De gewone burger betaalt een vast deel voor de afvalstoffenheffing en betaalt per keer voor aanbieden van restafval. Voor veel mensen, zeker met een laag of middeninkomen, is dit niet meer te doen.” 

Aanhangers vol afval

Ook een bewoner uit Hart van Zuid schetste een beeld van illegale afvaldump. "In de avonduren en 's nachts zie je auto's met aanhangers van alles dumpen." In z'n betoog kijkt hij vooral terug. "Ik woon al bijna 69 jaar in Hengelo en er waren ook tijden dat het juist heel goed ging. Het lijkt mij goed om terug te gaan naar de periode vóór dat het misging." 

College is er al uit

Wat het scenario ook wordt, het college van burgemeester en wethouders is er al uit: Die stelt voor om per 1 januari 2027 over te stappen op scenario 2a. Dit houdt in dat de laagbouw PMD (plastic, metaal en drankkartons) blijft scheiden aan de bron (met containers of zakken), terwijl voor de hoogbouw wordt overgegaan op nascheiding. 

Volgens afvalwethouder Benno Brand is dit een noodzakelijke stap, omdat de huidige inzameling met zakken bij de hoogbouw is uitgelopen op een mislukking door vervuiling en zwerfafval. 

Volgens Brand is het niet alleen kommer en kwel: "Laten we alstublieft niet weggooien wat goed gaat. Bij de laagbouw gaat het gewoon goed. Hengelo doet het nog niet zo slecht." Hij zegt dat Hengelo naar een afvalsysteem moet waar er minder afval op straat belandt. 

"Ik realiseer me als geen ander dat het een lastige situatie is." Hij zegt dat er veel maatregelen zijn genomen, zoals de zogenaamde 'quickwins', om de afvaldump op straat aan te pakken. Brand probeert de verwachtingen iets te temperen: "We gaan ervan uit dat het beter gaat, maar u moet niet verwachten dat er helemaal geen bijplaatsingen meer zijn."

Raad is verdeeld

De politieke markt werd gekenmerkt door scherpe, maar ook bekende tegenstellingen tussen de coalitie en de oppositie: partijen als Burgerbelangen, PvdA en GroenLinks steunen het collegevoorstel, evenals CDA en de VVD.  

Burgerbelangen-voorman Hans Daals noemde het een ‘stapsgewijze’ aanpak om grip te houden op de kosten en milieuresultaten. De PvdA sprak van een ‘realistische keuze’, ook al betekent dit dat het ideaal van 100% bronscheiding bij de hoogbouw wordt losgelaten.

Coalitiepartij D66 ziet de noodzaak om iets te doen aan de huidige situatie met zwerfafval, maar heeft twijfels bij de koers van het college om voor scenario 2a te kiezen. De democraten maken zich zorgen of met dit scenario de duurzaamheidsambities wel worden behaald. Eén van de belangrijkste breekpunten voor D66 is ook dat inwoners van de hoogbouw in dit voorstel worden gedwongen tot nascheiding. De partij denkt ook dat bronscheiding goedkoper voor de inwoner is en kwalitatief betere grondstoffen oplevert.

Lokaal Hengelo ANDERS! trok fel van leer op het afvalvoorstel van het college en bestempelt Scenario 2a als een ‘bestuurlijk compromis’ en een ‘nederlaag’. De partij vindt dat het college hiermee weliswaar erkent dat het huidige systeem faalt, maar vervolgens weigert de volledige conclusies te trekken, die daarbij horen. 

"Het principe 'de vervuiler betaalt' is veranderd naar ‘de vervuiler dumpt'”, zei fractievoorzitter Glenn Dedecker. Hij pleitte daarom voor het volledig afschaffen van het zogenaamde diftar-systeem en het invoeren van uniforme tarieven om de prikkel tot dumpen weg te nemen. 

Forum voor Democratie zegt voorkeur te hebben voor scenario 2a, alleen zou het wel gratis moeten zijn voor de hoogbouw. "De laagbouw kan het pmd al gratis aanbieden. Als de milieu-eilanden verdwijnen, dan moeten hoogbouwbewoners het pmd bij het restafval doen en ervoor betalen. Hoe ga je dat oplossen?" 

Ook ProHengelo is kritisch. Raadslid Frank Peters zegt dat zijn partij fel voorstander is van het direct terugplaatsen van bovengrondse containers voor zowel pmd als papier. "Dit is de enige manier om de grootste irritatie van de burger over de bergen afval en zakken op straat direct op te lossen." Peters noemt het huidige systeem met plastic zakken een stap die Hengelo 'tien jaar heeft teruggeworpen'.

Nascheiding voor de hoogbouw en laagbouw

De PVV reageerde uitgesproken kritisch op het voorstel van het college om vast te houden aan bronscheiding voor de laagbouw en alleen nascheiding in te voeren bij de hoogbouw. De partij noemt het huidige beleid een mislukking en is voor invoering van nascheiding voor de hele stad.

Containers terug: wel of niet doen?

Er zijn inwoners die graag zien dat de bovengrondse containers tijdelijk worden teruggeplaatst, zodat het afval dan in ieder geval straat is. Wethouder Brand wees een dergelijk idee meteen van de hand.  

Volgens hem zou hiervoor een officieel plaatsingsplan nodig zijn en alleen om dat te realiseren kan juridisch maanden kan duren, een stelling die door inspreker Eddy van Essen werd betwist: "Het gaat hier om een tijdelijke maatregel en daarvoor heb je geen plaatsingsplan nodig."

Maar daar was wethouder Brand het niet mee eens: “Mensen kunnen zeggen dat het niet hoeft, maar jurispudentie van de Raad van State zegt dat dit wel degelijk nodig is.” Volgens Brand zou dan in het meest gunstige geval de vergunning pas in de zomer klaar kunnen zijn om containers te kunnen plaatsen, eventuele extra vertraging door bezwaren nog niet meegerekend. 'Dan duurt het veel te lang.'

VVD-raadslid Mitchell Boers kan zich ook wel vinden in scenario 2a, maar bovengrondse containers terugplaatsen, daar zien de liberalen niets in. "Dat is een pleister plaatsen op een wond die je moet hechten." 

Volgens Boers kan er altijd later nog gekeken worden of volledige nascheiding een optie is. Maar voor nu is de laagbouw voldoende: "Liever één stap vooruit dan helemaal niets doen."

Te snel besloten

Volgens de SP zijn maatregelen die de raadswerkgroep afval destijds voorstelde, veel te snel en onzorgvuldig genomen, zonder voldoende communicatie of participatie en heeft dit geleid tot de huidige chaos op straat. De SP vreest dat als nascheiding bij de hoogbouw wordt ingevoerd en de bewoners pmd bij het restafval in één bak moeten gooien de problemen nog groter worden: "De overlast zal juist toenemen wanneer mensen moeten gaan betalen voor afval dat voorheen gratis kon worden aangeboden", aldus SP-raadslid Hugo Koetsveld.

Besluit eind januari

Ondanks pogingen van de SP, Lokaal Hengelo en Forum voor Democratie om de besluitvorming uit te stellen vanwege een gebrek aan harde cijfers over de kosten van nascheiding bij Twence hield een meerderheid van de raad voet bij stuk om eind januari definitief een besluit te nemen over de inzameling van pmd.

Het is de bedoeling dat een nieuwe systeem medio 2027 start. De grote vraag, die onder meer leeft bij inwoners, is wat er in de tussentijd gebeurt, want met dit besluit zijn de problemen nog niet meteen verholpen.