Excuusbrief na 'apengebaar': rechter verkort stadionverbod voor FC Twente-supporter met twee jaar

Op 24 oktober 2024 ontstaat er ophef in de Grolsch Veste als FC Twente het in de Europa League opneemt tegen Lazio Roma. In de 87ste minuut scoren de Italianen de bevrijdende 0-2. Direct daarna meldt een emotionele Loum Tchaouna zich bij de scheidsrechter. De in Tsjaad geboren Fransman beklaagt zich in woord en gebaar over 'apengebaren' en oerwoudgeluiden vanaf de tribune. De UEFA reageert door FC Twente te straffen met een geldboete. Ook blijft een deel van de tribune van Vak-P leeg tijdens het volgende thuisduel tegen het Noorse Bodø/Glimt.

16 stadionverboden

FC Twente kondigt direct na de wedstrijd aan dat de daders gestraft zullen worden. Via camerabeelden worden supporters opgespoord die zich aan racistische leuzen of gebaren schuldig hebben gemaakt. Er worden in eerste instantie 16 stadionverboden uitgedeeld. De verdachten moeten zich verantwoorden voor een interne Gedragscommissie van FC Twente, alvorens de zaak wordt doorgeleid naar de KNVB.

Dit proces is niet zonder kritiek. Ouders beklagen zich dat hun kinderen - de jongste is twaalf jaar oud - voor een comité van vier personen moeten verschijnen. De voetbalclub heeft de minimale leeftijd voor verantwoording bij de Gedragscommissie inmiddels aangepast naar zestien jaar. Van de zestien uitgedeelde straffen zijn er zeker twee in het voorstadium geseponeerd. In minstens drie gevallen is er een lokaal stadionverbod uitgedeeld en in acht gevallen zelfs een landelijk stadionverbod door de KNVB.

Al dertig jaar supporter

Twee van die supporters met een landelijk stadionverbod verschenen onlangs voor een kort geding bij de rechtbank in Utrecht. Beide mogen zich tot 21 februari 2030 niet in een Nederlands voetbalstadion vertonen, omdat zij door hun handen onder de oksels te bewegen apengebaren hebben gemaakt in de richting van Tchaouna. Beide heren hebben bij de rechter betoogd dat zij de gebaren niet maakten om te discrimineren, maar dat zij de Lazio-speler imiteerden toen hij zich beklaagd bij de scheidsrechter.

Ook stellen beide dat zij in de circa dertig jaar dat zij bij FC Twente komen, nooit wangedrag hebben vertoond. De straf - een stadionverbod van vijf jaar - vinden zij buitenproportioneel. Een van hen noem als voorbeeld dat op het voorhanden hebben van wapens, eenvoudige mishandeling, het afsteken van vuurwerk, diefstal, openlijke geweldpleging tegen goederen, en een poging tot brandstichting een standaard stadionverbod staat van (slechts) 18 maanden ofwel anderhalf jaar.

Strafverlichting na excuusbrief

In zijn uitspraak gaat de kortgedingrechter deze week in geen van de bovengenoemde argumenten mee. De hoogte van de strafbepaling is aan de KNVB. Bij het kopen van een seizoenkaart of wedstrijdticket gaat de supporter akkoord met deze richtlijnen. En dat er sprake is van dertig jaar onbesproken gedrag doet daar voor de rechter niets aan af. Dat de apengebaren een reactie waren op de betreffende speler verandert de situatie ook niet. De rechter stelt dat supporters hadden moeten weten dat de gebaren als discriminerend worden gezien.

Voor een van de supporters dreigt er dus niets te veranderen. De ander kant toch strafverlichting tegemoet zien. Hij heeft namelijk een excuusbrief voor Tchaouna geschreven aan Lazio Roma. Volgens de KNVB kan deze spijtbetuiging reden zijn om af te wijken van de standaard strafeis, maar is dat in dit geval niet gedaan omdat de voetbalbond betwijfelt of de brief wel is aangekomen. 

Die lezing volgt de rechter niet, omdat de FC Twente-supporter een ontvangstbevestiging heeft gekregen van de Italiaanse club. Het is volgens hem aannemelijk dat ook in een eventuele bodemprocedure de rechtbank oordeelt dat strafverlichting hier gepast is. Het stadionverbod wordt daarom met twee jaar ingekort. De betreffende supporter mag begin februari 2028 weer naar de Groslch Veste.