Oudheidkamer Twente blaast 120 kaarsjes uit: 'Over het rijke Twentse verleden blijven vertellen'

Tientallen vertegenwoordigers van Twentse erfgoedverenigingen zijn zaterdagmiddag naar techniekmuseum Oyfo gekomen om het jubileum te vieren. Tijdens de feestelijkheden werd onder andere het vernieuwde logo gepresenteerd. Het oude logo was sterk verouderd en met een frisse uitstraling wil de vereniging zich verder gaan ontwikkelen. Twente kent veel heemkunde- en erfgoedverenigingen, die ieder hun eigen ding doen: “Het is daarom goed om bij elkaar te komen. Mensen ontmoeten en treffen elkaar”, zegt Patrick Welman, voorzitter van Oudheidkamer Twente.

Oprichting

In 1905 richtten Twentse fabrikanten Blijdenstein, Van Heek en Ter Kuile samen met J.J. van Deinse de Oudheidkamer Twente op. Van Deinse was van groot belang in het beschrijven van de Twentse geschiedenis en schreef onder andere de tekst van het Twentse volkslied en ontwierp de Twentse vlag. De Oudheidkamer heeft als doel de Twentse volkscultuur en erfgoed te behouden. Van Deinse trok regelmatig met anderen het Twentse buitengebied in om bijvoorbeeld opgravingen te doen en op zoek te gaan naar de verhalen van vroeger. Hij schreef er meerdere boeken over en verkondigde vol trots het verhaal van Twente.

Bij de oprichting van de Oudheidkamer kwam er een keerpunt in hoe mensen naar hun eigen streek of regio keken: “Er ontstond toen meer aandacht en waardering voor de volkscultuur en identiteit. In die tijd werd er van alles opgeschreven en gedocumenteerd”, zegt Welman. Rond die periode was er dan ook een opleving van de Twentse identiteit.

En in 2025 zijn daar nog steeds mensen mee bezig: “Het borgen van het Twents cultureel erfgoed is het belangrijkste wat wij als vereniging doen, zodat het ook behouden blijft voor de komende generaties”, zegt de voorzitter. Het beheren van fysiek erfgoed laten ze doen door stichtingen zoals Het Oversticht, de MuseumFabriek en Landschap Overijssel. “We hebben grafvelden in Vasse en Mander, maar ook de Hunenborg bij Volthe. Daar heb je gewoon professionals voor nodig, want dat kunnen wij niet zelf.”

Collectie

De Oudheidkamer heeft een groot aantal historische objecten: van schilderijen en opgravingen tot zelfs de grafheuvel bij Mander. “In totaal hebben wij meer dan 20.000 voorwerpen, die bij de Museumfabriek in de collectie zijn opgenomen”, zegt Riet Strijker, die als bestuurslid over de collectie van de vereniging gaat. De drang om de geschiedenis te borgen had ook te maken met de industrialisatie van de Twentse samenleving: “De oprichters waren hoogopgeleid en hadden ook wat geld, waardoor zij konden reizen. Hierdoor kregen ze ook het besef wat je kunt verliezen als streek”, zegt Adrie Hemmink, bestuursadviseur van de Oudheidkamer.

Strijker vult aan: “Door de industrialisatie kwamen er ongelooflijk veel groepen mensen van elders naar Twente; denk bijvoorbeeld aan Drenten, Groningers en Urkers.” Volgens haar ontstond hierdoor ook het verlangen om de identiteit van Twente goed vast te leggen. “Het Twentse ros, de vlag en het volkslied zijn daar voorbeelden van.”

De passie en trots om zich in te zetten voor het behouden van geschiedenis is met het verloop van de eenentwintigste eeuw minder zeker: vaak wordt het door jongeren als oubollig gezien. “Op een gegeven moment verzandt het wat en spreekt het mensen niet zoveel meer aan. Dan moet je kijken hoe je daar in de huidige tijd mee omgaat. Dat was voor ons in het begin ook wel lastig.” Met een vernieuwde huisstijl en focus op lezingen en ook online, wil de vereniging ook een jongere doelgroep interesseren.

En dat is ook nodig, want de Twentse erfgoedclubs vergrijzen; ook deze zaterdag bij het jubileum is dat te merken. “Daar zit ook meteen de uitdaging: hoe betrek je de jonge generatie daarbij?” zegt voorzitter Welman. “We moeten ervoor zorgen dat de jonge generatie zich met dezelfde energie en passie gaat inzetten, zodat het ook voor hún generatie behouden blijft”, zegt Welman.