Enschede start met wijkrechtspraak, eerste zitting in november
Rechtbank Overijssel start met een zogeheten wijkrechter. In de rechtbank van Enschede vindt in november de eerste van maandelijkse zittingen plaats, gericht op het voorkomen van vroegtijdige schooluitval.
Die wijkrechter roept elke maand ongeveer vier leerlingen van vijf middelbare en zeven basisscholen op die te vaak in aanraking komen met leerplichtambtenaren. Doel is voorkomen dat kinderen en jongeren grotere problemen gaan krijgen en bijvoorbeeld verstrikt raken in criminele netwerken.
Voorkomen van verzuim
Preventie dus, niet straf. De wijkrechter moet voorkomen dat het tot dat laatste komt. Rechtbank en gemeente hopen met deze vorm van ‘rechtspraak’ leerlingen (en ouders of verzorgers) in een eerder stadium op de het goede spoor te krijgen.
Volgens burgemeester Roelof Bleker krijgen elk jaar zo’n 50 tot 60 leerlingen een proces-verbaal voor veelvuldig schoolverzuim. “Maar dat willen we voor zijn. De groep waar we nu op mikken is dus iets groter.”
Vatbaarder voor criminaliteit
Achterliggende gedachte is ook dat kinderen en jongeren die uitvallen op school gemakkelijker in criminaliteit belanden. Dat blijkt uit onderzoeken. Wie geen diploma heeft, vindt minder makkelijk een baan en is sneller geneigd andere manieren te verkennen om inkomsten te verwerven.
Daar komt bij dat er vaak problemen spelen bij schoolverzuim. Daardoor zijn kinderen soms vatbaarder voor de invloed van criminelen die gewillige rekruten zoeken voor hand- en spandiensten.
Elf scholen
De eerste zitting in november is inmiddels volgeboekt, volgens Bleker. Het initiatief voor deze aanpak kwam eerder dit jaar van de gemeente en Rechtbank Overijssel, maar er zijn al verschillende gesprekken met scholen gevoerd. Ook daar is enthousiasme, zegt de burgemeester.
Welke scholen er gaan meedoen is op dit moment nog niet bekend. Wel is duidelijk dat het gaat om basisscholen in Glanerbrug en middelbare scholen in de hele stad.
Een experiment
De wijkrechter is een proef, geënt op voorbeelden uit andere steden in het land. Met name Tilburg. Daar startte in januari een proef met wijkrechtspraak. Ook daar buigt de wijkrechter zich over schoolverzuim, maar de inzet is breder. Er wordt ook gekeken naar conflicten in het gezin, schulden en andere problemen die kunnen leiden tot kleine of grotere overtredingen. En dus een rechtszaak.
Volgens Bleker heeft een aantal rechters meteen gezegd mee te willen doen aan de proef in Enschede. Het gaat daarbij om rechters die zijn gespecialiseerd in familie- en jeugdrecht. In maart of april wordt geëvalueerd. De eerste ervaringen in Tilburg zijn positief, mede een reden om ook in Enschede te starten.
Leerlingen en ouder of verzorgers zijn niet verplicht om op te komen dagen als er een uitnodiging van het kantongerecht op de mat valt.
Leerplicht, hoe zit dat?
In Nederland geldt een leerplicht. Kinderen van 5 tot en met 16 jaar moeten verplicht naar school. Aanvullend geldt een zogenaamde ‘kwalificatieplicht’. Dat is de plicht om onderwijs te volgen tot het 18e levensjaar of tot het kind een diploma op minimaal mbo-niveau 2 op zak heeft. Dan heeft het een startkwalificatie, waarmee het kan doorstuderen of werken.
Dat is geregeld in de leerplichtwet. Overtreding van die wet is strafbaar. Het kan leiden tot een schriftelijke waarschuwing, verwijzing naar bureau HALT, stopzetting van de kinderbijslag, een melding bij de Raad voor Kinderbescherming of zelfs een proces-verbaal. Leerplichtambtenaren zien toe op naleving van de leerplichtwet.
In eerste instantie zijn het ouders en verzorgers die in aanraking kunnen komen met een leerplichtambtenaar. Vanaf 12 jaar worden ook de kinderen zelf aangesproken op verzuim.
Wijkrechtspraak is onderdeel van een breder project, ‘preventie met gezag’, van het ministerie van Justitie en Veiligheid. In Enschede heeft dat al geleid tot meer jongerenwerkers, jongerencoaches en buurtwerkers en Halt in de Wijk in Glanerbrug, Dolphia en omgeving. Nu komt daar dus die wijkrechter bij.
Download onze app
