Lisa, Dolle Mina, vrouwen en veiligheid: ook in Enschede wordt het debat aangezwengeld
De gewelddadige dood van Lisa uit Abcoude maakt veel los. Femicide. Als in: gendergerelateerd geweld met diepe maatschappelijke wortels. Een sociologisch fenomeen dat zo oud is als de mensheid zelf. Ook in Twente leidt het tot reacties en actie. Twee Enschedese raadsleden die zich nadrukkelijk mengen in het maatschappelijk gesprek over veiligheid van vrouwen aan het woord.
Yara Hümmels, tot voor kort PvdA-fractievoorzitter en nu scheidend raadslid, plaatste een oproep op social media voor de oprichting van een adviesraad voor vrouwen. Volt-fractievoorzitter Erik Kemp sloot zich aan bij Dolle Mina’s Twente en wil (opnieuw) met mannen in gesprek. Pijnlijke maar noodzakelijke gesprekken voor een cultuurverandering, vindt hij.
Oproepen op social media
Hümmels en Kemp staan bepaald niet alleen. Op het lijstje namen dat Hümmels onder haar LinkedIn-post van gisteren plaatste, prijken de namen van collega-raadsleden van diverse andere partijen: de PvdD, D66, BurgerBelangen, GroenLinks en Volt, uiteraard. Maar ook de VVD en EnschedeAnders steunen haar oproep, zegt ze. Zo’n 25 vrouwen hebben inmiddels op haar oproep gereageerd.
Kemp heeft nog niet gekeken naar reacties op zijn post; hij zit op een bankje in een Haags park, na de presentatie van het verkiezingsprogramma van zijn partij in Nieuwspoort vanochtend. ‘Enschedese mannen gezocht’, staat er boven zijn LinkedIn-post. De echo van het ‘Enschedese vrouwen gezocht’ boven die van Hümmels. In zijn geval: om het gesprek erover te voeren. Als mannen onder elkaar.
Meer dan een reactie op ‘Lisa’
Die vrouwenadviesraad van Hümmels komt niet uit de lucht vallen. De PvdA’er stelde in juni vragen. Aanleiding: aanhoudende signalen en stevige statistieken over intimidatie van vrouwen op straat. En erger. Vijf jaar geleden tekenden bijna 18.000 vrouwen uit de regio een petitie, de politiek en het stadsbestuur troffen maatregelen, maar er was te weinig veranderd. “Na afloop kwamen verschillende collega’s naar me toe met dezelfde boodschap: we moeten iets doen.”
Lees verder onder de afbeelding.
Kemp bevestigt dat hij al ver voor het reces met Hümmels van gedachten heeft gewisseld over zo’n vrouwenadviesraad. Anders gezegd: het is niet ‘Lisa’ die er de aanleiding voor is. ‘Lisa’ is hooguit een katalysator. Hümmels vertrekt eind september uit de lokale politiek en - voor een flinke poos - uit het land. Of dit een erfenis is die ze na wil laten? “Dat is niet in me opgekomen, nee. Het momentum is gewoon nu.”
Vrouwenadviesraad (met de klemtoon op vrouwen)
Als het om die vrouwenadviesraad gaat, is die wat Hümmels betreft wat het is: van en door vrouwen. Ze slaakt een zucht. Niet uit ongeduld of frustratie, maar de uitdrukking van een dilemma. “Mannen zijn hier heel belangrijk. Het zijn bondgenoten. Maar met mannen erbij, verandert de dynamiek.” Na het gesprekje, belt ze. Met een voorbeeld.
Pointer startte vorig jaar een onderzoek naar de plekken waar vrouwen zich onveilig voelen. Op de bijbehorende kaart vindt je de meeste rode bolletjes bij locaties in de binnenstad. Dat is in het hele land zo. “Niet de tunneltjes, waar we het in de raad vaak over hebben. Met als oplossing verlichting en camera’s. Vrouwen hebben een ander soort veiligheidsbeleving, die mannen niet begrijpen.”
Dat laatste is geen verwijt: “Mannen ervaren veiligheid op een andere manier. Als je zo’n adviesraad dan gaat mengen, ben ik bang dat de focus snel weer op die tunneltjes ligt, bijvoorbeeld.” Mannen kunnen belangrijke bondgenoten zijn maar laat die adviesraad aan vrouwen, is haar pleidooi.
Bolletjes in de binnenstad
Die vrouwenadviesraad - hoe het vehikel straks dan ook zal gaan heten - moet zich gevraagd en ongevraagd gaan bemoeien met veiligheidsthema’s die vrouwen aangaan. Niet politiek, liefst met een vertegenwoordiging uit elk stadsdeel. Maar het gaat, wat Hümmels betreft, verder dan de inrichting van de openbare ruimte of de inzet van politie en boa’s. Vraag is natuurlijk waar die bolletjes in de binnenstad precies over gaan: donkere en verlaten plekken òf de mannen en knapen die daar rondhangen.
Over de openbare ruimte of over gedrag, dus. Dat eerste is concreet en in theorie redelijk makkelijk op te lossen, mits je er wat geld tegenaan smijt. Dat tweede ligt een stuk complexer, maar raakt wellicht veel meer de kern van het probleem.
Gesprekken aan de stamtafel
Kemp heeft het over cultuurverandering en vindt dat mannen daarin een rol hebben. “Dit is niet alleen een strijd van vrouwen; dat is maar de helft van de samenleving. Een vrouwenmoord is een mannenprobleem. Wij moeten ons dat aantrekken.” Hij stelt zichzelf, vrienden en studenten vragen. Wat zie je om je heen? Wat heb jij in het verleden gedaan dat je nu niet meer oké vindt? “Ik heb vaker gesprekken georganiseerd met vrienden en studenten waarbij we elkaar dat soort vragen stelden. Wat kunnen wij doen om vrouwen een veiliger gevoel te geven?”
Dolle Mina - wie is dat?
Dolle Mina was een feministische beweging tegen de traditionele rolverdeling tussen mannen en vrouwen, die ontstond in de winter van 1969-1970. De eerste actiedag vond plaats op 23 januari 1970 met een bestorming van Business School Nijenrode, die destijds geen vrouwelijke studenten toeliet, en de verbranding van een korset bij het standbeeld van Wilhelmina Drucker. Het haalde de nationale en internationale pers en er ontstonden overal in het land lokale initiatieven.
Drucker was, met Aletta Jakobs, de meest invloedrijke vertegenwoordiger van de ‘eerste feministische golf’, die in de decennia rond de vorige eeuwwisseling streed voor gelijke rechten en een gelijke maatschappelijke positie van vrouwen en mannen. Dolle Mina groeide uit tot de belangrijkste stem in de ‘tweede feministische golf’ in Nederland.
Woensdag gaat hij met flyers langs bij het studentendiner in het Volkspark. ‘Consent is sexy’, is de boodschap. Aanvankelijk was dat een actie van Volt. “Maar ik doe halverwege wel een kledingwissel”, zegt Kemp. In de tweede helft trekt hij op met de leden van Dolle Mina Twente, de club voor vrouwenrechten die afgelopen zondag in het Volkspark in het leven werd geroepen.
Bij die Twentse Dolle Mina’s zijn in deze tijden ook mannen welkom. Anders dan bij de Mina’s van weleer, die de toon van de vrouwenemancipatie in de vroege jaren zeventig zetten. Kemp sloot zich aan.
gerelateerd
Download onze app
