Het team van Solar Boat Twente beleeft deze week een historisch moment. Op het Balatonmeer in Hongarije doet de Enschedese studentenploeg voor de allerlaatste keer mee aan een race met een zonneboot, om zich daarna op te maken voor een toekomst op een heel andere energiebron. Als er überhaupt geracet kan worden, want in de laatste voorbereidingen gaat het dinsdag nog helemaal mis.
De zogeheten ‘CoreComm Solar Boat Challenge’ op het Balatonmeer duurt van donderdag tot en met zondag en trekt een dozijn teams. Acht daarvan komen uit Nederland. “Nederlandse teams staan goed bekend en presteren vaak sterk”, zegt teamlid Stijn Wiggerts. Voor Solar Boat Twente is het vooral een emotionele race. “Wij gaan nog één keertje racen met Aquila, onze laatste zonneboot.”
Solar Boat Twente reisde eerder jarenlang af naar Monaco voor het wereldkampioenschap voor duurzame boten, maar de zonnebootklasse werd daar geschrapt door gebrek aan innovatie. Dit jaar koos de ploeg daarom voor de race in Hongarije, die als alternatief WK wordt beschouwd.
De reis naar Hongarije is al een onderneming op zich. Met een speciaal omgebouwde vliegtuigtrailer legde het 24-koppige team de twaalfhonderd kilometer af.
Eenmaal aangekomen bij het Balatonmeer wordt er volop getest. Het team is expres eerder vertrokken om de boot te kunnen uitproberen op de lokale omstandigheden. “Kijken of er veel golven zijn, hoe de omgeving is en hoe de boot erop reageert. En we gaan een keer proefracen zonder dat er een jury bij is.” Het doel is helder: “Een podiumplek.”
Bij die voorbereidingen gaat het dinsdag echter mis: tijdens een testvaart slaat Aquila om. De boot ligt langere tijd ondersteboven in het water, waardoor er water naar binnen loopt en de elektronica nat wordt. “Dat was wel even schrikken”, aldus Wiggerts. “Dit is de eerste keer dat het ons overkomt dit jaar. We vermoeden dat er iets fout ging met het systeem dat de boot boven het water uittilt bij voldoende snelheid."
Lees verder onder de video | De boot moest in alle voorzichtigheid weer worden omgedraaid:
Het team is nu druk bezig alle onderdelen te inspecteren en te repareren waar nodig. Dankzij eerdere ervaringen met waterschade vorig jaar kan de ploeg sneller handelen. Bovendien is het dit keer zoet water in plaats van zout, wat minder schadelijk is voor de componenten. “Dat scheelt een hoop. We doen er alles aan om Aquila vrijdag, zaterdag en zondag alsnog klaar te hebben voor de wedstrijden.”
Met de race in Hongarije sluit Solar Boat Twente een periode van bijna tien jaar zonnebootontwikkeling af. De keuze om te stoppen met zonne-energie kwam niet uit de lucht vallen. De boten zijn technisch al ver doorontwikkeld, waardoor ruimte voor vernieuwing volgens het team beperkt is.
Sinds de oprichting van Solar Boat Twente in 2016 bouwde het team vrijwel jaarlijks een nieuwe zonneboot die telkens sneller en efficiënter moest zijn: van pionier Conrad, via Blue Manta, Twentsch Pegasus, Echo, Rising Trident, Ceto en Lumina naar de huidige Aquila.
In bijna tien jaar tijd veroverde het team meerdere podiumplekken in Nederlandse en internationale races. Hoogtepunt dit jaar was de finaleplaats voor de prestigieuze KIVI Engineering Student Team Award, waarmee de studenten landelijke erkenning kregen voor hun werk.
Ook vanuit de maritieme sector bleek de belangstelling gering. Dat terwijl Solar Boat Twente in 2016 ontstond als statement tegen vervuiling in de scheepvaart en om alternatieven met zonne-energie te onderzoeken. “Voor een team met het motto ‘Innovation to Inspire’ valt er dus weinig winst te behalen”, legde duurzaamheidsmanager Koert van Oosten eerder uit.
Daarom kiest de nieuwe lichting studenten vanaf komend academisch jaar voor een radicaal andere koers: varen op methanol. Volgens het team heeft deze brandstof meer potentie om impact te maken in de scheepvaart. Van Oosten noemde de overstap uniek. “Het is nog niet eerder voorgekomen dat een zonneteam in Nederland zo ingrijpend is veranderd.”
Methanol heeft volgens de studenten meerdere voordelen. Het is niet afhankelijk van zonlicht, kan in bestaande verbrandingsmotoren worden toegepast en neemt relatief weinig ruimte in. Bovendien kan een methanolsysteem vaak met terugwerkende kracht worden ingebouwd op bestaande schepen. “De overstap van stookolie naar methanol is daardoor veel kleiner dan naar zonne-energie.”
De ploeg wil gaan werken met groene methanol. Dat kan worden gemaakt uit plantenresten of door CO₂ uit de lucht op te vangen en in combinatie met groene waterstof om te zetten in de brandstof. Volgens Van Oosten is de netto uitstoot nul.
De bouw van de eerste methanolboot start in het nieuwe academische jaar. Ook de naam van het team verandert mee, al is die nog niet bekendgemaakt. Voor de studenten betekent het een sprong in het diepe. Wiggerts: “Het is helemaal nieuw voor ons.”
Of het team zich in de toekomst ook internationaal gaat meten, bijvoorbeeld weer opnieuw tijdens het wereldkampioenschap in Monaco, wordt nog onderzocht. Maar eerst wacht in Hongarije de laatste uitdaging met Aquila - een symbolisch afscheid van een tijdperk waarin de zon de motor was van Solar Boat Twente.