Hengeloos wooncomplex de Kasbah op nominatie om rijksmonument te worden: ‘Meer dan terecht’

De bewoners van de Kasbah zijn dinsdag via een brief van woningcorporatie Welbions en de bewonersvereniging geïnformeerd over de nominatie. Op 4 september wordt de voordracht van alle vijftien zogeheten Post 65-gebouwen gevierd tijdens een besloten bijeenkomst in de Kasbah. 'U bent dan getuige van de onthulling van de eerste vijftien jongste rijksmonumenten van Nederland', schrijft Welbions in de brief.

Nog niet zeker

Hoewel het voornemen er is, is de aanwijzing nog niet in kannen en kruiken: eerst moet een formele procedure worden doorlopen. “Er zijn momenten waarop direct betrokkenen formeel bezwaar kunnen aantekenen”, zegt een woordvoerder van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Deze dienst is verantwoordelijk voor de aanwijzing van rijksmonumenten en adviseert de overheid over erfgoedbeleid.

Volgens de RCE kunnen pandeigenaren en andere direct betrokkenen, zoals gemeenten, bezwaar maken tegen een toewijzing als rijksmonument. Dat lijkt in het geval van de Kasbah echter niet heel waarschijnlijk, omdat het overgrote deel van het complex eigendom is van woningcorporatie Welbions. Het kan nog enkele maanden duren voordat de 'de wijk op palen' officieel wordt opgenomen in het rijksmonumentenregister.

Dat het wooncomplex op de nominatielijst staat, vindt De Gruil meer dan terecht: “Het was al een gemeentelijk monument en dit is een logisch vervolg. Als je naar de lijst kijkt, dan vind ik dat de Kasbah met stip op één staat.” Ook de Almelose moskee staat op dezelfde lijst. “Het is prachtig dat zowel Hengelo als Almelo op de nominatie staan. Voor beide steden is het echt een cadeautje.”

De Kasbah is een bijzondere woonvorm, ontworpen door de gerenommeerde architect Piet Blom. Het complex werd in de jaren zeventig gebouwd; een periode waarin volop werd geëxperimenteerd met alternatieve woonvormen. Deze dienden als tegenwicht tegen de soms wat monotone woonwijken en flatgebouwen die in de jaren vijftig en zestig massaal werden gebouwd om de woningnood te verlichten. “De toenmalige minister wilde met subsidies een impuls geven aan experimentele woningbouw, en daar heeft Blom met de Kasbah op ingespeeld.”

Met 184 appartementen en een aantal hobbywinkeltjes vormt het complex een buurt op zichzelf. “Piet Blom heeft het wel eens mooi omschreven als een flat die je optilt en op zijn rug legt.” De daken van de appartementen zijn met elkaar verbonden, en die dichtheid had een doel: “Het idee was dat je door deze opzet elkaar wel móést ontmoeten.”

“Blom was een architect en had weinig verstand van constructie; er zaten veel kieren in, waardoor het behoorlijk tochtte”, zegt de erfgoedexpert. De afgelopen jaren heeft woningcorporatie Welbions de woningen geïsoleerd. “Als Welbions het complex niet onder haar hoede had genomen, zou de Kasbah in de huidige staat waarschijnlijk niet meer bestaan.”

Dat er nu ook panden uit de periode van de wederopbouw als potentieel rijksmonument worden aangemerkt, ziet De Gruil als een positieve ontwikkeling. “Mijn zorg gaat juist uit naar gebouwen uit deze periode, want die zijn nu aan onderhoud toe. Je wilt voorkomen dat het karakter van dit soort erfgoed verloren gaat.”

De Gruil hoopt dat de mogelijke officiële aanwijzing van de Kasbah als rijksmonument de gemeente Hengelo aanzet tot nadenken over het belang van deze bouwperiode: “Het is belangrijk dat de gemeente hier aandacht aan besteedt en een lijst opstelt van waardevolle gebouwen uit deze tijd.”