Wie houdt Enschedees stadsorgel De Tukker draaiend? Stichting zoekt dringend opvolgers

Het Twentse volkslied of een Surinaamse medley: De Tukker kan het allemaal spelen. Al meer dan vijftig jaar is het stadsorgel hoorbaar in Enschede. "Dit is een bijzonder orgel. Er zijn er maar weinig van, het is 130 jaar oud, heeft 300 pijpen en speelt natuurlijk hartstikke mooi", zegt Benno Molenkamp, voorzitter van Stichting Stadsorgel ‘’De Tukker’’ Enschede.

Stokje overdragen

Molenkamp is al meer dan vijftig jaar betrokken bij de stichting die drie orgels draaiende houdt, maar zijn passie voor het instrument is nog niet vervlogen. Samen met zijn compagnons, allen op leeftijd, zorgt hij ervoor dat het historische instrument zichtbaar en hoorbaar blijft in de stad.

Maar nu vindt hij het tijd om het stokje over te dragen. "Het is gewoon leuk werk", zegt Molenkamp. "Maar je moet wel een paar mensen hebben die het leuk vinden en die ook de moeite nemen om daar een beetje tijd in te steken."

In 2022 hield de stichting een open dag om zo jongeren kennis te laten maken met het vak. "En met jongeren bedoel ik mensen rond de vijftig met wat vrije tijd", zei Molenkamp destijds. De dag liep echter niet als gehoopt: niemand kwam opdagen. Het stelde de stichting diep teleur dat er weinig mensen waren die zich willen inzetten voor het behoud van de draaiorgels. Nu, drie jaar later, is er weinig veranderd aan de situatie.

Vijftig jaar vooruit

Wel is het orgel volledig gerenoveerd. Dankzij een bijdrage van het Cultuurfonds kon de restauratie in februari 2024 starten. Specialisten haalden het hele instrument uit elkaar, vernieuwden het leer en namen ook de aandrijfas, de goudverf en verschillende metalen onderdelen onder handen. "Met schrik en beven heb ik de vorderingen aanschouwd en het haast niet voor mogelijk gehouden dat ze alles weer op de goede plek in elkaar konden krijgen", vertelt Molenkamp over het proces.

Maar de renovatie was succesvol. Het orgel draait als een tierelier en kan weer deel uit maken van het straatbeeld. "Ze kan weer vijftig jaar vooruit en het stadsbeeld van Enschede opfleuren", concludeert Molenkamp. Maar dan moet er wel iemand zijn die het instrument kan bespelen en moet er wel plek zijn voor het orgel om gespeeld te worden.

Onzekere toekomst

"We zijn de laatste jaren druk geweest met veel gesprekken om het ergens neer te zetten. In het museum is het niet op zijn plek, het is een van de weinige orgels die nog mobiel is en die we op een plek kunnen brengen waar publiek is." Er moet dus nog veel werk verzet worden om De Tukker de komende jaren actief te houden. "We willen het orgel graag in Enschede houden, omdat het uiteindelijk het stadsorgel van Enschede is. Maar door de vele activiteiten op de Oude Markt is er weinig gelegenheid om het stadsorgel te presenteren. Het zou doodzonde zijn als het orgel uit Enschede weggaat."

De nieuwe beheerder neemt een stichting over die financieel gezond is en kan gebruikmaken van de expertise van de ervaren orgelmannen die het stokje overdragen. Wel is het noodzakelijk om een nieuwe locatie te vinden waar het orgel gestald kan worden.

Molenkamp heeft inmiddels een deadline gesteld. Voor het einde van het jaar moet er een opvolger klaarstaan. Is dat niet het geval? Dan is de stichting in het ergste geval genoodzaakt om het orgel te verkopen. Maar Molenkamp blijft optimistisch. “Dat wil ik graag voorkomen, maar ik ben er niet bang voor. De mensen die het van ons overnemen, die zijn al wel geboren.”