Rudi Kemna ontsnapt aan het noodlot, maar zijn wielerploeg wankelt

Op een zonnige novemberochtend wijst Kemna naar een stalen constructie. Daar kwam hij enkele weken geleden terecht na een val van het dak. Dat de sportief directeur van Picnic-PostNL het nu al kan navertellen, is opmerkelijk. Dat hij er zelf naartoe kan lopen, misschien nog wel meer.

De 59-jarige oud-wielrenner uit Deurningen brak tijdens een klusdag met zijn buurman meerdere rugwervels, een nekwervel, zijn borstbeen en diverse ribben. Artsen vreesden voor een dwarslaesie. Een urenlange operatie was noodzakelijk.

Twee weken later staat Kemna alweer rechtop, opvallend monter bovendien.
"Ik voel me een hartstikke gelukkig mens. Het had allemaal veel erger kunnen aflopen. Ik ben door het oog van de naald gekropen, wat zenuwen- en hoofdletsel betreft. Er hebben heel wat engeltjes op mijn schouder gezeten."

Ontluisterend beeld

Het klussen moest Kemna juist wat lucht geven. Even het hoofd leegmaken, weg van de wielerwereld die enkele dagen eerder in rep en roer was geraakt. Als een van de bepalende gezichten van Picnic-PostNL stond hij plotseling midden in een razende storm. En niet vanwege de sportieve prestaties.

Op 15 oktober brachten NOS Sport en wielerplatform In de Waaier een maandenlang onderzoek naar buiten. De journalisten spraken met 71 huidige en voormalige betrokkenen bij de Nederlandse wielerploeg en zijn voorgangers. Meerdere renners en medewerkers schetsen een ontluisterend beeld van een werkomgeving waarin volgens hen angst regeerde en kritiek niet zonder gevolgen bleef.

Eén van hen is oud-renner Martijn Tusveld. Nadat hij tijdens de Giro d'Italia van 2020 kritiek uitte op de ploegentactiek, raakte hij naar eigen zeggen op een zijspoor. Belangrijke wedstrijden verdwenen uit zijn programma. Hij durfde nauwelijks nog zijn mening te geven en kampte met ernstige mentale problemen.

Tusvelds ervaringen staan niet op zichzelf. Ook andere oud-renners en medewerkers spreken over een onveilige werksfeer. In verschillende getuigenissen duikt de naam van Kemna op. Hij betreurt de verhalen, maar herkent zichzelf en zijn collega's niet in de beschuldigingen.

"Al twintig jaar proberen we topsport op een eerlijke en veilige manier te bedrijven. En ineens krijgen we het verwijt dat er een angstcultuur en dictatuur heerst. Daar herkennen we ons totaal niet in. We willen juist niet in die cultuur zitten waar het wielrennen vroeger in zat. Daar hebben we ons juist tegen geweerd. Dit hebben we absoluut niet gewild."

Keerzijde van topsport

Kemna ontkent niet dat het binnen de ploeg weleens botste. Hij kent de individuele gevallen, zegt hij. Ook sluit hij niet uit dat meer voormalige betrokkenen met negatieve ervaringen naar buiten treden.
"We hebben vaker meningsverschillen gehad. Volgens mij is dat prima, want we bedrijven topsport. We willen het beste uit iedereen halen, maar nooit door een angstcultuur te creëren."

Hij wijst op de verantwoordelijkheid van de ploegleiding om de koers uit te zetten. Niet iedereen hoeft het met iedere beslissing eens te zijn. Toch erkent hij dat die aanpak niet bij iedereen in goede aarde viel. "We krijgen reacties dat onze manier van werken als minder prettig is ervaren. Naar ons idee zijn die uit de context gehaald, maar die reacties zijn er wel."

De leiding ziet een werkwijze die jarenlang bijdroeg aan sportieve successen, met onder meer etappezeges van Marcel Kittel in de Tour de France en de Giro-winst van Tom Dumoulin. Maar verschillende oud-renners en medewerkers kijken op diezelfde jaren terug met een heel ander gevoel.

"Misschien komt er nog wel meer bij. We zien dat mensen elkaar napraten. Maar gevallen waarbij ik denk: dit is zo extreem, die heb ik niet gezien."

Onafhankelijk onderzoek

Ook ploegbaas Iwan Spekenbrink uit Markelo verwerpt het geschetste beeld. Hij noemde de berichtgeving eerder deze maand misleidend en eenzijdig, al erkent ook hij dat sommige oud-medewerkers hun tijd bij de ploeg anders hebben ervaren.

De wielerploeg heeft inmiddels een onafhankelijk onderzoek laten instellen naar de werkcultuur. Dat moet meer duidelijkheid geven over wat zich achter de schermen heeft afgespeeld. Maar dat de kwestie een lange schaduw over de ploeg kan werpen, beseft Kemna maar al te goed. "Of dit vernietigend is? Als dit doorgaat, natuurlijk wel."

Toekomst

Toch blijft Kemna vol vertrouwen als het gaat over de ploeg waaraan hij de afgelopen twintig jaar zijn steentje bijdroeg. "Wij geloven absoluut dat we op een goede manier topsport kunnen bedrijven. Ook in de toekomst. Voor ons open en eerlijke ploegidee moet ruimte blijven."

Ook over zijn eigen toekomst klinkt Kemna hoopvol. De val van het dak had zijn leven voorgoed kunnen veranderen, maar hij kijkt liever vooruit dan achterom. "Ik voel me een hartstikke gelukkig mens."