Nog voor er over verlenging van het azc in Enschede wordt gesproken is er politieke consternatie: 'Houdt college zich aan de opdracht?'

Formeel heeft de gemeenteraad niets meer te vinden van een verlenging van het asielzoekerscentrum. Het aangaan van dit soort contracten is een bevoegdheid van het college. In de praktijk hebben raadsleden vaak toch een beslissende stem, omdat voor de bouw van veel opvangcentra een wijziging van het omgevingsplan nodig is. En dat is dan weer een besluit dat door de gemeenteraad wordt genomen.

In Enschede zijn alle ruimtelijke voorwaarden voor een azc aan de Parkweg in 2024 al mogelijk gemaakt. Dat betekent dat B&W in principe zelfstandig kunnen besluiten om na afloop van het huidige contract - 1 juli 2028 - langer door te gaan, als het COA dat ook wil natuurlijk. In het coalitieakkoord van afgelopen zomer is zelfs al de intentie uitgesproken om een verlenging van vijf jaar mogelijk te maken.

College wil 'rust en voorspelbaarheid'

Toen de Enschedese gemeenteraad in 2023 met oog op de Spreidingswet besloot om zelf een asielopvang aan te bieden bij het COA, is in de bijbehorende motie een lijst met voorwaarden opgenomen. Een van die voorwaarden is dat voor het verstrijken van de contractperiode een evaluatie wordt uitgevoerd en dat op basis daarvan telkens met één jaar verlengd kan worden.

En daar wringt de schoen. Forum voor Democratie wil dat het college zich aan die afspraak houdt, maar twijfelt aan de intentie van het college. In een memo voorafgaand aan de begrotingsvergadering van afgelopen maandag, schrijft het college namelijk dat zij vanwege behoefte aan 'rust, voorspelbaarheid en continuïteit voor bewoners, omwonenden, maatschappelijke partners en het COA' de wens heeft uitgesproken om het contract voor vijf jaar (dus tot 1 juli 2033) te verlengen.

Motie of coalitieakkoord?

Hier spelen dus een aantal werkelijkheden door elkaar. Enerzijds is het college bevoegd om zelfstandig besluiten te nemen over asielopvang. Anderzijds ligt er een opdracht van de gemeenteraad om het azc-contract telkens met niet meer dan één jaar te verlengen, maar ook een coalitieakkoord waarin een andere intentie wordt uitgesproken. "Gaat het college de wil van de raad honoreren of gewoon doen waar zij zelf zin in heeft?", wilde FVD-raadslid Andreas Bakir deze week weten. Hij diende een motie in, om het college aan de afspraak uit 2023 te houden. En anders wil hij dat een eventuele verlenging van vijf jaar eerst aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. 

Lees verder onder het fragment uit de raadsvergadering

Wethouder Narda Teke-Bozkurt stelt dat het college zich houdt aan de afspraken in de motie uit 2023, maar spreekt tegelijkertijd over de intentie uit het coalitieakkoord om voor vijf jaar te verlengen. Of zo'n intentie eerst aan de raad wordt voorgelegd, als het zover komt, is nog niet duidelijk. De wethouder verwijst naar een brief die in december naar de gemeenteraad wordt gestuurd, waarin het hele proces rond de evaluatie van het azc wordt geschetst

De discussie in het begrotingsdebat over dit thema (zie hierboven) duurde bijna vijftien minuten, waarin telkens dezelfde vragen en antwoorden de revue passeerden. CDA-raadslid Mart van Lagen vroeg zich uiteindelijk hardop af waarom de wethouder 'een mistbankje' opwerpt. Wethouder Teke-Bozkurt ontkende dat en noemde het een 'hoop heisa'. Een kwalificatie die zij later overigens terugnam. De motie van FVD werd verworpen. Er was enkel steun van PVV en Belang van Enschede. Enkele andere partijen willen eerst de brief van de wethouder afwachten.

Wat weten we nu?

Om een beetje orde in de chaos te scheppen: wat zijn we eigenlijk wijzer geworden? Duidelijk is in ieder geval dat het Enschedese college op korte termijn de eerste stappen gaat zetten richting een eventuele verlenging van het azc. Dat moet ook wel, want het contract met het COA loopt over ruim anderhalf jaar af. Zoals in 2023 is afgesproken, wordt er eerst een evaluatie uitgevoerd over de afgelopen jaren, met alle betrokkenen waaronder omwonenden. De gemeenteraad krijgt de kans om belangrijke kaders of punten voor die evaluatie aan te dragen. Volgende maand wordt bekend hoe dat in zijn werk gaat.

Pas na een evaluatie kan er sprake zijn van een verlenging van het contract aan de Parkweg. Dat zou - conform de motie van drie jaar geleden - alleen op basis van de huidige voorwaarden kunnen. Een van die voorwaarden is een maximumaantal van 550 opvangplekken. Wat de procedure is als aan een of meerdere voorwaarden niet kan worden voldaan, staat niet vastgelegd. Mogelijk biedt de brief van volgende maand, waarin het hele proces wordt uitgelegd, meer duidelijkheid.