Rode Kruis houdt dit weekend een rampenoefening in Hengelo en zoekt figuranten

Bij noodhulp van het Rode Kruis wordt vaak meteen gedacht aan brandhaarden over de hele wereld. Maar de noodhulporganisatie speelt ook in Nederland een belangrijke rol bij de hulpverlening tijdens zware ongevallen, grote branden en natuurgeweld. Zaterdag oefenen Twentse Rode Kruis-teams in Hengelo zo'n groot incident.

Ergens in Hengelo

Waar de fictieve noodsituatie precies plaatsvindt en wát er precies is gebeurd, wil de oefenleider nog niet uit de doeken doen. “Het is ergens op een industrieterrein in Hengelo. Niet alle vrijwilligers weten nog op welke plek we precies gaan oefenen, dus we houden het nog even geheim”, zegt Roderik van Hal, coördinator van de oefening. "Als scenario moet je denken aan bijvoorbeeld een explosie of een grote brand. In ieder geval een scenario met veel slachtoffers.”

Bij een groot incident met veel slachtoffers heerst er in de eerste minuten chaos en ontbreekt er veel informatie. In die chaos moeten de uitgerukte hulpdiensten orde zien te scheppen. Volgens Van Hal is dat ook een van de belangrijke leerdoelen van zo'n training. Hoe gaan de Rode Kruis-teams om met veel gewonden tegelijk?

Het kost best wat voorbereiding om een goed scenario neer te zetten. “Er komt van alles bij kijken. Je kijkt dan bijvoorbeeld ook naar inzetten uit het verleden. Hoe hebben wij daar moeten handelen? Dat neem je mee om een zo realistisch mogelijke oefening te creëren.”

Twee teams

Het Rode Kruis biedt in Nederland met twee soorten teams ondersteuning in noodsituaties. Bijna alle veiligheidsregio's hebben één Noodhulpteam (NHT) en één team Noodopvang en Ondersteuning (N&O). Het noodhulpteam ondersteunt de ambulancedienst bij het verlenen van eerste hulp aan lichtgewonde slachtoffers, terwijl het N&O-team zich richt op het inrichten en bemensen van tijdelijke opvanglocaties voor geëvacueerde slachtoffers.

Wat de Rode Kruis-teams bijzonder maakt is dat ze draaien op vrijwilligers. Deze vrijwilligers zijn speciaals bijgeschoold om in dit soort crisissituaties bijstand te verlenen. De vrijwilligers doen dit naast hun gewone baan of studie en zijn altijd oproepbaar. 

Het Noodhulpteam van het Rode Kruis wordt opgeroepen bij incidenten met veel slachtoffers. “Bij een code 30 (een incident waarbij tussen de 30 en 40 slachtoffers zijn gevallen, red.) wordt er automatisch een noodhulpteam van het Rode Kruis gealarmeerd door de meldkamer”, zegt Van Hal. “Wij richten ons op de lichtgewonde slachtoffers die wel behandeling nodig hebben, maar niet direct naar het ziekenhuis hoeven.” Ook bij incidenten met minder slachtoffers kan de ambulancedienst een beroep doen op de twee teams.

Opvang

Het team Noodopvang en Ondersteuning (N&O) is ingericht om in zeer korte tijd een noodopvang op te zetten. Een bekend beeld van zo'n noodopvang is een sporthal met rijen groene veldbedden. Je ziet ze vaak bij incidenten waarbij mensen tijdelijk geëvacueerd of opgevangen moeten worden. Dat kan bijvoorbeeld na een grote brand in een wooncomplex of bij evacuaties door natuurgeweld, zoals in Limburg tijdens de overstromingen van 2021.

Volgens Van Hal is dit minder medisch van aard dan het werk van het noodhulpteam, maar een essentieel onderdeel van de crisisbestrijding. Daar krijgen vrijwilligers ook regelmatig te maken met ontredderde mensen. Die zitten vaak met veel praktische vragen. “Bij een noodopvang is het heel erg afhankelijk van wat er op dat moment nodig is. Dit kan al een luisterend oor zijn of het in kaart brengen van hulpvragen die slachtoffers hebben.”

Wezep

Dat deed het Twentse noodhulpteam afgelopen augustus ook. Een schoolbus met Duitse scholieren raakte op de A28 bij Wezep betrokken bij een zwaar ongeval. In de bus zaten 54 scholieren, vier begeleiders en een chauffeur. Ook raakte een chauffeur van een bestelbusje gewond. Door het hoge aantal inzittenden werd er direct flink opgeschaald door de hulpdiensten.

Er werden twee noodhulpteams opgeroepen: één uit IJsselland en één uit Twente. “De lichtgewonde slachtoffers zijn toen getrieerd en behandeld. Er wordt ook meteen gekeken wat de gewonden verder nodig hebben, bijvoorbeeld of ze nog gezien moeten worden door een ambulanceverpleegkundige of door de huisarts.”

Volgens de coördinator is het belangrijk om te blijven oefenen, zodat de teams voorbereid en paraat blijven. Ze proberen de oefeningen zo realistisch mogelijk in te richten, met alle hectiek en chaos die daarbij komen kijken.

Om zo'n scenario goed te kunnen uitvoeren, zijn er behoorlijk wat mensen nodig. Tien LOTUS-slachtoffers, speciaal getrainde oefenslachtoffers, zijn ingeschakeld om allerlei zware verwondingen zo realistisch en geloofwaardig mogelijk uit te beelden. “Zij zullen vooral worden behandeld door het ambulancekoppel dat meedoet met de oefening.”

Figuranten

Daarnaast zijn er ook een heleboel figuranten nodig die spelen dat ze lichtgewond of ongedeerd zijn. “Dit kan een gekneusde enkel zijn of juist iemand die helemaal overstuur is. Bij zo'n groot incident komen er natuurlijk allerlei emoties bij kijken.”

Twintig figuranten hebben zich inmiddels aangemeld, maar er kunnen er nog wel twintig bij. Je hoeft volgens het Rode Kruis geen acteertalent te hebben. Iedereen kan zich aanmelden, zegt Van Hal: “Hoe meer mensen we hebben, hoe beter we de oefening kunnen draaien.”

De figuranten krijgen een briefing over de oefening en wat er precies van hen wordt verwacht. “Zij doorlopen dus eerst de triage, daarna worden ze eventueel behandeld en dan komen ze uit bij de noodopvang”, zegt Van Hal. 

Samenwerken

Wanneer is de oefening geslaagd? “Wanneer de vrijwilligers het idee hebben dat ze goed hebben kunnen oefenen en vooral ook weer nieuwe dingen hebben geleerd. Ook wanneer de samenwerking onderling en met de ambulancedienst goed is verlopen.”

De oefening vindt plaats op zaterdag 24 oktober van 08.30 en duurt tot ongeveer 13.00 uur. Geïnteresseerden die als figurant willen meehelpen, kunnen zich aanmelden via [email protected]