75 jaar na aankomst is onrecht bij Molukse gemeenschap nog altijd voelbaar: ‘Blijft een open wond’

Voor Paul Salakory, tweede generatie Molukker, brengt het zien van oude beelden over de aankomst van de Ambonezen in Rotterdam nog altijd veel emotie met zich mee. “Mijn ouders hebben hun hele hebben en houden achter moeten laten. Dan komen ze hier in een vreemd land, waar ze wel voor hebben gediend, maar nog nooit van hebben gehoord. Die gedachten geven mij tot op de dag van vandaag een knoop in mijn maag.”

Opgroeien in kamp Vossenbosch

In 1951 kwamen zijn ouders naar Nederland. Ze werden ondergebracht in kamp Vossenbosch in Wierden, waar Salakory werd geboren en opgroeide. “Als kind krijg je veel minder mee van de situatie. In kamp Vossenbosch voelde ik me vrij, met veel leeftijdsgenoten om me heen en omgeven door natuur. Een soort klein Ambon. Later kwam de realiteit.”

Dat besef kwam bij de tweede generatie vaak pas op latere leeftijd, vertelt Salakory. Volgens hem had dat ermee te maken dat de eerste generatie weinig tot niet over het verleden sprak. “Als ouders het er met elkaar over hadden en je als kind erbij wilde zijn, werd je de deur gewezen. Zij wilden hun eigen ervaringen alleen met elkaar delen.” Naarmate Salakory ouder werd, verdiepte hij zich steeds meer in de situatie waarin zijn ouders destijds terecht waren gekomen. “Daardoor kreeg ik ook meer begrip voor mijn ouders.”

Verschil tussen twee generaties

Raymond Alfons, derde generatie Molukker, groeide op in Almelo. Zijn moeder is van Nederlandse afkomst en zijn vader is Moluks. Volgens Alfons is er een duidelijk verschil tussen de generaties. Doordat de eerste generatie nauwelijks over het verleden sprak, kreeg de tweede generatie er weinig van mee. Bij de derde generatie ontstond er een keerpunt. Het besef dat hun grootouders onrecht was aangedaan, riep volgens Alfons boosheid op.

“Beloftes kom je na. Zo ben ik opgevoed”, vertelt Alfons. “Zodra je hoort dat je grootouders onrecht is aangedaan, voel je die pijn. Zij zijn begraven onder een appelboom, terwijl dit een palmboom had moeten zijn.”

Aardappelen in plaats van rijst

Het cultuurverschil met Nederland was voor de eerste generatie enorm. Ook de tweede generatie groeide op tussen twee werelden. Salakory herinnert zich hoe de verschillen zelfs aan tafel merkbaar waren. “Zo zat ik ooit bij een Nederlands gezin aan tafel en kreeg ik aardappels voorgeschoteld. Terwijl ik niks anders kende dan rijst. Daarnaast is het bij de Nederlandse gemeenschap zo dat bij etenstijd het moment is om te gaan. Bij ons als Molukkers pak je een bord en eet je mee. En dat zijn nog altijd de verschillen die voelbaar zijn.”

Hechte gemeenschap

75 jaar na aankomst van de eerste Molukkers in Nederland is de gemeenschap er nog altijd. Dat de onderlinge band zo sterk is gebleven, komt volgens Salakory doordat Molukkers altijd bij elkaar zijn gebleven. “En dat vanaf 1951. Eerst in de kampen en vervolgens in de Molukse wijken elders in Nederland.”

Open wond

Hoewel de Nederlandse minister-president Rob Jetten kortgeleden excuses heeft aangeboden aan de Molukse gemeenschap, vindt Salakory dat er nog veel moet veranderen. Volgens hem moet ook de geschiedenis van de Molukkers een volwaardige plek krijgen in het Nederlandse onderwijs. “Op de lagere school moest ik de stellingen van Luther uit mijn hoofd leren. Maar daar zat ik helemaal niet op te wachten. Schoolboeken zouden destijds, en nu nog steeds, ook moeten bestaan uit de geschiedenis van wat onze ouders is aangedaan. En die boodschap is nog nooit overgekomen.”

Ook Alfons vindt dat de excuses niet wegnemen wat de gemeenschap is aangedaan. “De generatie waarvoor de excuses bedoeld zijn, is niet meer onder ons. Zij hadden het moeten horen. En dat blijft tot op de dag van vandaag voor de Molukse gemeenschap een open wond.”