De eerste Nederlandse kwantumcomputer komt uit Enschede en 'haar' naam is Carina
Een historisch moment voor het Enschedese bedrijf QuiX Quantum. De start-up, ontstaan op de Universiteit Twente, heeft deze dinsdag haar allereerste kwantumcomputer opgeleverd bij een klant. Kwantumcomputers zijn in staat om zeer complexe berekeningen uit te voeren. De ontwikkeling ervan staat wereldwijd nog in de kinderschoenen. QuiX levert nu niet alleen de eerste kwantumcomputer van Nederlandse makelij, maar het is wereldwijd ook nog de eerste die gebruik maakt van fotonen (lichtdeeltjes). Het Duitse Lucht- en Ruimtevaartinstituut DLR neemt het eerste exemplaar in gebruik.
Voor de gemiddelde persoon groeit de kwantummechanica boven de pet. De meeste mensen zullen er in directe zin ook niet mee te maken krijgen. Kwantumcomputers zijn er niet voor het surfen op internet, social media of het besturen van een tekstverwerker. Het zijn extreem krachtige computers die niet zoals gewone computers met elektriciteit werken, maar op basis van zogeheten 'qubits'. Deze deeltjes zorgen ervoor dat de rekenkracht zo sterk is, dat daar met name in de geneeskunde en wetenschap van geprofiteerd kan worden.
Rekenwonder op kamertemperatuur
QuiX Quantum is in 2019 opgericht als een start-up van de Het bedrijf hield zich bezig met het produceren van fotonische chips. Dat zijn chips die data verwerken op basis van lichtdeeltjes. De afgelopen vier jaar is er in opdracht van het Duitse Lucht- en Ruimtevaartinstituut gebouwd aan een kwantumcomputer op basis van diezelfde technologie. De eerder genoemde 'qubits' waarop deze computer werkt zijn dus fotonen of lichtdeeltjes.
En dat is bijzonder, legt QuiX Quantum op zijn website uit, omdat dit het mogelijk maakt om op kamertemperatuur te werken. De meeste kwantumcomputers die op dit moment in omloop zijn, werken alleen bij extreem lage temperaturen. En dat maakt het gebruik en het onderhoud ervan nogal ingewikkeld.
De kwantumcomputer uit Enschede heeft ook een naam gekregen: Carina. Dat is de naam van een sterrenbeeld. QuiX Quantum noemt zijn producten naar sterrenbeelden. Zo werden eerder al Alquor (een kwantumprocessor) en Bia (een kwantum 'cloud' omgeving) ontwikkeld.
Miljoenendeal voor kwantummijlpaal
Het DLR is dus de eerste gebruiker van de Nederlandse kwantumcomputer. Volgens een aanbesteding uit 2022 is er een bedrag van 14 miljoen euro bij deze opdracht gemoeid. Al is het de vraag of dat bedrag nog actueel is. Om het project tot een afronding te brengen, is er onder meer aanspraak gedaan op een subsidie van 15 miljoen euro die mede mogelijk is gemaakt door het European Innovation Council (EIC).
Oneindige mogelijkheden
Een kwantumcomputer biedt een enorme rekenkracht, omdat er oneindig veel mogelijkheden zijn. In een normale computer wordt data verwerkt in bits, die alleen de waarde 0 of 1 kunnen hebben. Een kwantumcomputer maakt gebruik van qubits, die op hetzelfde moment 0 én 1 kunnen zijn. Met twee bits zijn er bijvoorbeeld maar vier combinaties mogelijk: 00, 01, 10 of 11. Met twee qubits zijn deze vier combinaties tegelijkertijd mogelijk. Bij 300 qubits zijn er meer combinaties mogelijk dan er atomen in het heelal zijn. Dat verklaart de rekenkracht.
Stefan Hengesbach, CEO bij QuiX Quantum, spreekt van een mijlpaal. "Dit speelveld is verdeeld tussen systemen die snel in gebruik genomen konden worden, maar niet zijn gebouwd voor universeel, fouttolerant computergebruik en ontwerpen met potentie voor de langere termijn die moeilijk uit te rollen zijn. Carina brengt die twee eisen samen in een universele architectuur voor installatie in echte klantomgevingen.”
Download onze app
