Clara de neushoorn: van waargebeurd verhaal tot gelaagde voorstelling voor jong en oud
Het is een even dramatisch als waargebeurd verhaal, uit een tijd waarin de VOC-kooplieden en -schippers teerden op de enorme vermogens die zij in de voorbije eeuw hadden vergaard. Theater Sonnevanck uit Enschede smeedde het om tot een hedendaagse, onderhoudende en gelaagde voorstelling. Voor kinderen, maar met ruim voldoende stof om ook volwassenen tot nadenken te stemmen.
Neushoorn Clara heeft echt bestaan. Een fenomeen in haar tijd, in het midden van de achttiende eeuw. Vrijwel niemand in Europa had ooit een (Indische) neushoorn gezien. Sterker: op het moment dat Clara in de Rotterdamse haven voet aan wal zette, in 1741, had ze nog niet eens een wetenschappelijke naam. Die kreeg ze bijna tien jaar later pas, in 1758.
In datzelfde jaar overleed Clara, na een ware zegetocht door Europa. Aan de leiband van VOC-schipper Douwe Mout van der Meer, die haar in 1740 vanuit Bengalen op zijn schip naar Nederland bracht. De eerste tentoonstelling van het ‘wonderdier’ was zo succesvol dat Douwe zijn zuidwester aan wilgen hing en met Clara op tournee ging. Hij vergaarde een fortuin, kocht een meertje (en voegde Van der Meer aan zijn naam toe) en werd door keizer Frans Stefan van Oostenrijk in de adelstand verheven.
Lees verder onder de afbeelding.
Of Clara daar veel plezier aan beleefd heeft, weten we niet. Zij was een maand oud toen haar moeder door jagers werd gedood en zij in mensenhanden kwam. Daarna heeft ze nooit meer een neushoorn gezien. Wel mensen. Heel veel mensen. Inclusief een hele trits kunstenaars die schilderijen en beelden van haar maakten. Ze stierf tien jaar eerder dan je van een Indische neushoorn mag verwachten. Wat je daaruit af mag leiden, is speculatie.
Japie Krekel
Voor Sonnevanck en medeproducent de Nationale Reisopera was die historische context het begin. In ‘Clara de neushoorn’ duikt Lisanne van Aert (concepten tekst) onder de dikke huid van dat wonderdier. Met als side-kicks een sprinkhaan die een week geleden haar hele familie kwijtraakte en Kapitein David, eigenaar en uitbater van Clara.
Die sprinkhaan (Mijntje Pronk) is een beetje wat Japie Krekel is voor Pinokkio: het geweten, degene die Clara (Linsey Coppens) op het rechte pad probeert te krijgen. Geplaagd door een eigen trauma, op wraak gezind en verbijsterd door de lijdzaamheid waarmee Clara haar lot ondergaat. Tweeduizend kilo slaafse gehoorzaamheid en angst versus twee gram venijn en gif.
Lees verder onder de afbeelding.
David (Remco Sietsema) is - uiteraard - de evenknie van Douwe Mout uit de achttiende eeuw. Gewapend met steek, accordeon en zweep. Om Clara de zoveelste voorstelling in te slepen; het publiek zit er klaar voor.
Sterker en groter
Natuurlijk zijn dat ingrediënten voor een lotswending. Sprinkhaan dwingt neushoorn om in de spiegel te kijken - ‘Ik ben sterker, ik ben groter’ - en naar haar meester: ‘Wat zie jij, als je de mens zo ziet?’ Maar houdt ook het publiek, dat zich kwam vergapen aan het wonderdier, de spiegel voor. En dat is waar ‘Clara de neushoorn’ verder gaat dan een leuke, bij tijd en wijle spannende en onderhoudende kindervoorstelling.
Veertig minuten ademloos
Zeker: Coppens, Pronk en Sietsema verstaan hun vak. Coppens heeft een dijk van stem, klassiek geschoold, opera, hier operette. De kinderen op de tribune in de Enschedese Walstraat horen het met grote ogen aan. Pronk’s stem is veel eigentijdser, poppy, maar dat mag, als je sprinkhaan bent. En ze weet hoe je publiek meekrijgt. Sietsema is een trekzak-virtuoos.
Lees verder onder de afbeelding.
De aanwezige kinderen zitten veertig minuten geboeid te luisteren. Timing, spel, ritme van de voorstelling dik in orde. Ook het decor is wat het moet zijn. Een kip-caravan, omgetoverd tot circuswagen. Een kostuum gemaakt van een tent, scheerlijnlusjes en ritsen incluis. Compact en mobiel. Een kleine cast en crew kan er alle kanten mee uit. ‘Clara’ is dan ook gemaakt voor buitenlocaties.
Gelaagdheid
Maar dat mag je van beide productiehuizen ook verwachten. ‘Clara de neushoorn’ onderscheidt zich vooral door haar gelaagdheid. Het is maar net welke je af wilt pellen, maar het stuk barst van de thema’s waarover het goed prakkiseren en napraten is. Ook met kinderen.
Neem de omgang van mensen met dieren, toen en nu. Maar ook autonomie, identiteit, vrijheid, macht en onmacht, wraak nemen of juist niet terugdoen wat jou werd aangedaan.
Lees verder onder de afbeelding.
‘Clara de neushoorn’ toert de komende twee seizoenen - 2026 en 2027 - langs speeltuinen, kleine festivals, campings en kastelen (het Loo in Apeldoorn). Ook in (de buurt van) Enschede. Maar de voorstelling zou niet misstaan op de paar grotere straatheaterfestivals die Nederland nog rijk is.
gerelateerd
Download onze app
