Enschede

Jongeren herdenken de oorlog met film over het vergeten bombardement van Enschede

Geen theatertour door het stadhuis, maar met de korte film Vrij herdenken jonge Enschedeërs op 4 mei de oorlog. De vierde keer dat de Enschedese theaterschool Theatermakerij meedoet aan de landelijke theatermanifestatie Theater Na de Dam gaat anders door de coronacrisis, maar het indrukwekkende verhaal blijft. âEr zijn veel parallellen met de crisis van nu.â

458492 zingen
Marjon Kok | Tubantia

De herinneringen komen naar boven. Ria Bosch maakte in 1944 de bombardementen op Enschede als jong meisje mee. De vergeten bombardementen vormen de rode draad in de film Vrij, een rolprent die jongeren van de Theatermakerij opnemen. Die vergeten bombardementen hadden grote gevolgen voor Enschede, maar waren een speldenprik in de geschiedenis van Nederland.

Op een stickje
Vorige week belde theaterdocent Karine Roldaan de oude dame op, om te vertellen dat zij de film maandag 4 mei op een usb-stickje krijgt thuisgebracht. âIn deze periode zijn de herinneringen aan de oorlog soms heel levendigâ, zegt Roldaan. âEr is geen dreiging van een fysieke vijand, maar ze voelen overeenkomsten. Ook nu moet je binnenblijven en ben je soms bang.â

Vier Enschedeërs
Vier Enschedeërs vertellen over de bombardementen op Enschede. Woensdag 22 februari 1944 was een zonovergoten dag die eindigde met veertig doden en honderden verwoeste huizen. Soms voor het eerst vertellen de ouderen de jongeren van de Theatermakerij wat ze die dag zagen, voelden, meemaakten en hoe bang ze altijd bleven.

Die kwade dag in februari

Annet Brookhuis bijvoorbeeld, zij was 9 jaar en speelde die kwade dag in februari bij een vriendinnetje aan de Haaksbergerstraat 177. Haar woorden zijn vertaald naar het filmscript: âHet was 12 uur toen er iemand naar binnen kwam rennen: âAllemaal vliegtuigen, we moeten de kelder inâ.â En later: âOveral brandende huizen, gillende mensen en dakgoten die naar beneden vielenâ. Een beeld dat ze nooit meer kwijtraakte. Karine Roldaan: âZe sprak er nooit over. Na de oorlog was het: schouders eronder en verder. Maar soms raken de herinneringen haar onverwacht en hard. Zoals nu, nu we vanwege het coronavirus zo veel mogelijk thuis moeten blijven.â

Alles in een korte film
Het zit allemaal in de korte film Vrij die maandag 4 mei na het virtuele herdenkingsmoment op de Dam in Amsterdam wordt uitgezonden via de kanalen van Theater Na de Dam en de Theatermakerij Enschede. Deze week zijn de opnamen en in het weekend wordt de film gemonteerd. Veel monologen zitten er in de rolprent vanwege de coronacrisis. âJe mag maar één persoon filmenâ, zegt Roldaan. âTenzij je familie bent.â Gelukkig spelen Julia en Edzard ook mee, zij zijn broer en zus. âHebben we toch nog één dialoog.â

Het mooie van nu
Het is de vierde keer dat de Theatermakerij meedoet aan Theater Na de Dam, een landelijk project waaraan bijna vijfhonderd jongeren in Nederlandse steden meedoen. Ze houden op een eigentijdse manier de herinneringen aan de oorlog levendig. Vanwege de coronacrisis koos de Theatermakerij ervoor een korte film te maken. Anderen maken podcasts of vertellen de verhalen via brieven. âHet mooie is nu dat we de verhalen van het Theater Na de Dam allemaal kunnen zienâ, aldus Karine Roldaan.

© Newsroom Enschede, de samenwerking tussen TC Tubantia en 1Twente Enschede. foto: Karine Roldaan