Hoe gaan we om met opkomst extreme partijen in lokale politiek: FvD en PVV wel of niet negeren?

Brilleman was leerkracht in Almelo ten tijde van de eerste generatie gastarbeiders uit Turkije, om zijn carrière in het onderwijs later elders voort te zetten. Onder meer aan de Pabo en Saxion. Als pensionado is hij nog nauw betrokken bij het maatschappelijke leven. Brilleman vindt wel wat van de verrechtsing van de politiek. Grote zorgen om de opkomst van extreem rechts maakt de verstokte PvdA’er zich opmerkelijk genoeg niet.

Extreme ideeën

Ook niet om de aanwezigheid van die partijen in de Almelose gemeenteraad. FvD heeft 3 zetels in de Almelose raad, de PVV twee zetels. ”Populistische partijen zijn van alle tijden. Laten we dat voorop stellen. Je had Boer Koekkoek en Jan Janmaat met hun extreme ideeën. En als we naar het heden kijken is dat niet anders. Het lijkt wel hoe welvarender de mensen worden, des te ontevredener ze worden en hun toevlucht zoeken bij die extreme partijen.”

Brilleman vindt het een interessante vraag hoe de middenpartijen hiermee omgaan. ”Extreme partijen zijn er altijd geweest, links en rechts. En ze krijgen altijd maar 20 tot 25 procent de ruimte. Meer niet. Maar wat doen die middenpartijen daarmee? In de Russische revolutie had je de bolsjewieken van Stalin en de gematigde mensjewieken. Die laatste dachten de bolsjewieken er wel onder te krijgen door met ze samen te werken. Is niet gelukt en de rest is bekend.”

Duitsland van jaren 30

Ook noemt Brilleman het Duitsland in de jaren 30 als voorbeeld hoe je het volgens hem beter niet kunt aanpakken. ”Je had de NSDAP. Nooit meer dan 38 procent van de stemmen behaald, maar de katholieke middenpartijen gingen met ze samenwerken in de Weimar Republiek en werden uiteindelijk door Hitler uitgeschakeld. Je verliest dat altijd zo heeft de geschiedenis geleerd."

In Nederland was na de oorlog de CPN, de communistische partij Nederland, zeer populair. Een uiterst linkse partij in die tijd. Brilleman: "Maar de latere minister president Willem Drees weigerde als voorman van deze middenpartij, evenals KVP en VVD, met ze samen te werken. Die hield voet bij stuk en de CPN is het nooit geworden. Wat in deze tijd speelt is dat CDA en VVD wél met een extreme partij, de PVV in dit geval, gingen samenwerken. Het CDA heeft ervan geleerd.”

Rol van de middenpartijen

De VVD niet en dat baart Brillenman wel zorgen als je het over extremen invloeden hebt, ook in de lokale politiek. "De VVD heeft op basis van onwaarheden over het asielbeleid het kabinet Rutte laten vallen en sluit vervolgens een middenpartij als de PvdA uit. En dat vind ik wel zorgelijk. Historisch gezien werkt dat juist averechts. Die mensen hebben dus niets van de geschiedenis geleerd of ze kennen de geschiedenis niet.”

'Kritische media'

Vindt Brilleman dat de middenpartijen in de politiek elkaar niet moeten loslaten en extreme partijen maar beter kunnen negeren, zo geldt dat wat hem betreft niet voor de media. ”De media moeten deze partijen juist kritisch bevragen. Wat hebben ze beloofd en wat komt er van terecht? Dat is de taak van de journalistiek.”

'Verhalen kloppen niet'

Want zo verzekert de historicus, het zijn allemaal mooie verhalen: “Maar ze zeggen dingen die niet kloppen. En dat weten ze. Het zijn heel intelligente mensen. Ze doen het om de zieltjes van ontevreden en boze burgers te winnen. En die politici moet je wantrouwen en als journalist juist kritisch bevragen en confronteren met hun beloftes. Niet negeren. Want dan kunnen ze hun gang gaan.”