In bomen klimmen middenin het broedseizoen, hoe slim is dat? Mag dat überhaupt wel? Eind deze maand vindt in het Enschedese Volkspark het NK Boomspecialisten plaats. Professionele boomklimmers toetsen hun snelheid en vaardigheden aan die van andere deelnemers. Enschedeërs maken zich zorgen om vogels en vleermuizen, die beide in dit seizoen jongen grootbrengen. Dat bleek uit reacties op een eerder artikel van 1Twente.
De regels rond bescherming van broedvogels en andere kwetsbare flora en fauna zijn streng. Wie iets met bomen wil, moet er voor zorgen dat de natuur niet wordt verstoord. In dit geval ligt die zorgplicht bij de organisatoren van dat nationale boomklimkampioenschap.
Voorafgaand aan het evenement vindt een uitgebreide inspectie plaats van de bomen waarin geklommen wordt. Zowel om veiligheidsredenen als om bescherming van wat er in en rond die boom leeft. In het geval van de wedstrijd in het Volkspark gaat dat om ongeveer tien vooraf geselecteerde bomen, vertelt Gaby Kleuver, voorzitter van de landelijke wedstrijdorganisatie NKB.
Die inspectie wordt uitgevoerd door een ecoloog en een ervaren boomverzorger. “Op hoogte”, zegt Kleuver, “met een minicamera om te zien of holtes of kastjes bewoond zijn.” Dat wil zeggen: als daar vanaf de grond met een verrekijker aanleiding voor wordt gevonden.
“Wij weten wat we doen”, zegt Freerk Oldenburger daarover. “We weten waar we naar kijken moeten.” Dat ‘boomspecialisten’ in de naam voor het kampioenschap mag je letterlijk nemen; het gaat hier om professionele boomverzorgers die voor hun werk ook in bomen moeten klimmen.
Voorzitter Kleuver: “Ik vind het wel heel goed dat mensen zich zorgen maken. Dat hoeft niet, maar het laat zien dat zij begaan zijn met de natuur. Dat zijn wij ook.”
Dat NK Boomklimmen wordt, net als de Europese en Wereldkampioenschappen, altijd in deze periode van het jaar gehouden. En het gaat altijd goed, volgens de voorzitter. Behalve bij coniferen, waar bijvoorbeeld houtduiven graag in nestelen. “Dat is lastig te zien. Daarom klimmen we ook liever niet in coniferen.” De voorjaars- en zomermaanden zijn droger dan die in het najaar of de winter. Bij regen en vocht is klimmen in bomen risicovoller.
De regels rond boomonderhoud en bescherming van kwetsbare vogels, zoogdieren, insecten en planten zijn streng. Voor vrijwel alle inheemse soorten geldt dat verstoring verboden is. Tegelijkertijd: dat kan natuurlijk nooit helemaal voorkomen worden, zeker niet in een stadspark. Daar vinden evenementen plaats en wandelen mensen. Snoeien en het weghalen van zwakke takken en bomen die op omvallen staan, is onvermijdelijk.
Organisatoren van natuurevenementen en boomverzorgers hebben een zorgplicht. Die komt neer op een soort stappenplan.
1. Zij moeten nadelige gevolgen voor dieren en planten uitsluiten.
2. Als dat niet kan, moeten ze maatregelen nemen om die te voorkomen.
3. Kan dat niet, dan moet de activiteiten worden gestopt.
4. Als ook dat niet kan, moeten zij herstelmaatregelen nemen.
Saskia Hausel, woordvoerder van Vogelbescherming Nederland, noemt boomklimwedstrijden in het broedseizoen ‘misschien niet zo handig’, maar als de organisatie zorgvuldig en met een ecologisch bureau toetst en vaststelt dat er geen nesten zitten, ziet de vogelorganisatie geen beletsel. “Over de lokale situatie kunnen wij ook geen uitspraken doen. Vaak zie je dat vogelwerkgroepen ook meekijken. Die weten veel preciezer welke soorten er zitten en welke risico’s er zijn.”
In de voorafgaande periode heeft al twee keer een schouw plaatsgevonden, primair gericht op de veiligheid van klimmers. “Bij die tweede schouw, in maart, zijn vogels al bezig met voorbereidingen op het broedseizoen”, weet Kleuver. “Daar halen wij al veel informatie uit.” Aanstaande zondag, vier dagen voor de eerste wedstrijddag, vindt de laatste schouw plaats. Dan gaat het specifiek om broedende vogels en vleermuizen met jongen. Vinden de inspecteurs daar sporen van, dan wordt de boom uit het parcours genomen.
Belangstellenden zijn van harte welkom om die schouw bij de wonen, zeggen zowel Kleuver als Oldenburger. Oldenburger: “We beginnen om tien op de parkeerplaats bij Loetje.” Hoe lang de inspectie gaat duren, blijkt lastig te voorspellen. “Dat hang ervan af wat we tegenkomen. Vinden we niks dan zijn we met een uur wel klaar. Moeten we alternatieven zoeken, dan kan het wel een paar uur duren.”
Volgende week zaterdag, voor de prijsuitreiking, plant de organisatie een nieuwe boom. Wat voor boom wil Kleuver nog niet verklappen. “Maar het is er een met een maatje. En met een verhaal. Dat kent bijna niemand, maar het heeft alles te maken met textiel.”
Het NK Boomklimmen vindt plaats van 28 tot en met 30 mei en is eveneens toegankelijk voor publiek. Wie dat wil kan tijdens die dagen ook even zelf ruiken aan het boomklimvak.