Nu in Oldenzaal de oude raad is uitgezwaaid en de nieuwe geïnstalleerd, rest nog één belangrijke vraag: hoe gaat het nieuwe college er uit zien? Net als in de raad zullen ook in het gemeentebestuur de panelen verschuiven na de grote verkiezingswinst van Solidair Oldenzaal (van 2 naar 7 zetels) en het daaraan omgekeerd evenredige verlies van de WG (van 9 naar 4). Hoe precies, dat is op dit moment van het (in)formatieproces nog moeilijk te zeggen. Maar er tekenen zich al wel de contouren af van een nieuw college, nu de VVD als enige de kaarten op tafel legt.
Waar andere partijen – inclusief verkiezingswinnaar Solidair Oldenzaal - zich hullen in veelzeggend stilzwijgen, kiest de VVD voor (bijna) volledige transparantie. Door publiekelijk te delen wat ook aan ‘verkenner’ Ellen Bergsma is voorgelegd. En door ook klip en klaar de voorkeurscoalitie op tafel te leggen: Solidair Oldenzaal, CDA en VVD. Hiermee zou volgens de Oldenzaalse VVD het meest recht worden gedaan aan de verkiezingsuitslag omdat naast ‘SO als grote winnaar, het CDA en de VVD procentueel het meest gegroeid zijn’.
Enerzijds begrijpelijk omdat hiermee wordt gekozen voor ‘bestuurlijke continuïteit’, immers twee van de huidige coalitiepartijen zouden blijven zitten. Tegelijkertijd echter ook opmerkelijk omdat hiermee voorbij wordt gegaan aan een belangrijk punt uit de opdracht die SO meegaf aan verkenner Ellen Bergsma: De verhouding coalitie-oppositie moet in balans zijn en in staat wisselende meerderheden te realiseren. Daar staat de VVD overigens niet afwijzend tegenover, ook als dat zou betekenen als dat een van de coalitiepartijen geen onderdeel uitmaakt van zo’n meerderheid.
Blijft over dat er met de coalitie die de VVD voor ogen heeft politiek/bestuurlijk niets wezenlijks zou veranderen in Oldenzaal. Behalve dan dat twee lokale partijen als grootste stuivertje hebben gewisseld. In die zin zou een coalitie met de PvdA (2 zetels), waarbij SO zou moeten kiezen tussen of het CDA of de VVD meer recht doen aan de alom gehoorde roep om verandering en vernieuwing. Samen goed voor 13 van de 23 zetels, met daar tegenover een stevige oppositie, met daarin de WG met 4 zetels.
De VVD heeft verkenner Bergsma laten weten een voorkeur te hebben voor een ‘klassieke coalitie- oppositie verdeling’, waarbij ‘zo goed als mogelijk’ rekening wordt gehouden met de wensen van de oppositie. De VVD is geen voorstander van een raadsbreed programma, waarvoor in 2022 werd gekozen, omdat dit de afgelopen vier jaar onvoldoende uit de verf kwam. Eventueel zouden speerpunten van andere partijen in het coalitieprogram kunnen worden opgenomen. Opmerkelijk is dat de VVD het aantal wethouders wil terugbrengen van de huidige vier naar drie. Er zou een kandidaat-wethouder (van wie de naam vooralsnog in nevelen gehuld is) klaar staan in de coulissen.
De vraag is intussen hoe dit ‘openingsbod’ van de VVD zal vallen bij SO. Alleen al getalsmatig lijkt een college met CDA en VVD (samen 8 zetels) voor de grote winnaar van de verkiezingen (7 zetels) niet erg aantrekkelijk. Beleid ombuigen dat door de huidige coalitiepartners samen met de WG in gang is gezet zal lastig worden. Maar het wordt sowieso niet gemakkelijk voor SO omdat de fractie op dossiers als de kostbare verduurzaming van het stadhuis en schoolgebouwen, de groeiambities van de stad en vergaande participatie van inwoners in het gemeentelijk beleid vaak lijnrecht tegenover de coalitiepartijen stond.
Als er binnenkort echt inhoudelijk gepraat gaat worden met mogelijke coalitiepartners dan zal er dus water bij de wijn moeten worden gedaan. Van beide kanten. Voor de VVD zijn er geen absolute breekpunten. Maar er blijven voldoende dossiers over waarbij de uitgangspunten nogal verschillen van SO. Zo wil de VVD de stad in toekomst leefbaar houden door te groeien; overigens wel met de kanttekening dat groei naar 40.000 inwoners geen doel op zich is. SO profileerde zich tijdens de verkiezingen met de kreet ’33.000 is genoeg’.
Een ‘hobbel’ in de onderhandelingen zouden onder meer de bezuinigingen op (sport)verenigingen kunnen zijn. De VVD staat hier wat minder geharnast in dan SO. En datzelfde geldt voor de participatie van inwoners. Meer participatie leidt volgens de VVD niet automatisch tot betere besluiten. Tegenover dit alles staat dat er ook meerdere dossiers zijn waarop beide partijen elkaar redelijk gemakkelijk kunnen vinden. Zo wil de VVD niet op eigen initiatief op zoek naar locatie voor een AZC en niet bouwen net over de gemeentegrens, maar liever inbreiden.
Tenslotte komt de VVD Solidair Oldenzaal een heel eind tegemoet als het gaat om het ‘afhechten’ van het slepende dossier van de verbouwing van het stadshuis: de invulling van de L-vleugel. De VVD ziet wel mogelijkheden om het Sociaal Plein daar in onder te brengen. De vergevorderde plannen om het Sociaal Plein te verhuizen naar de voormalige bibliotheek aan de Ganzenmarkt staan inmiddels toch weer ter discussie vanwege de hoge kosten. Solidair Oldenzaal is, ook uit kostenoverwegingen, een fervent pleitbezorger van huisvesting van het Sociaal Plein in de vrijkomende vleugel van het stadhuis. Hoewel er her en der nog het nodige water bij de wijn moet worden gedaan, is één ding zeker: de WG kan dit keer alleen maar vanaf de zijlijn toekijken.