Bijna eenderde van Hengelose raadsleden heeft nevenfuncties onvolledig geregistreerd

Raadsleden zijn wettelijk verplicht om hun nevenfuncties openbaar te maken. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 12 van de Gemeentewet. De nevenfuncties van raadsleden worden openbaar gemaakt op de website van de gemeente Hengelo, zodat inwoners deze altijd kunnen inzien en controleren. Het doel van deze wettelijke maatregel is om transparantie te geven en daarmee ook het vertrouwen in het lokaal bestuur te waarborgen. 

Onvolledig gemeld

Eén raadslid geeft aan toezichthouder en bestuurder te zijn, maar noemt niet het betreffende bedrijf. Een ander raadslid is docent, maar vermeldt niet bij welke school. Veel raadsleden doen vrijwilligerswerk; ook hier wordt in een aantal gevallen geen organisatie genoemd. 

Andersom komt het ook voor dat wel de naam van een organisatie wordt genoemd waar iemand betaalde of onbetaalde werkzaamheden verricht, maar weer niet de specifieke functie die iemand uitoefent. Er zijn formulieren met meerdere doorgegeven functies, die grotendeels goed zijn ingevuld, maar dat de gegevens van één genoemde functie niet volledig is.

1Twente bekeek niet alleen de nevenfunctieformulieren, maar vergeleek die informatie ook met data op onder meer LinkedIn-profielen en gegevens die elders online staan, waaronder partijwebsites.

In een aantal gevallen klopt de opgegeven informatie niet meer. Zo staat bij één raadslid nog de functie van parlementariër vermeld, terwijl dat niet meer zo is. Een ander raadslid blijkt geen directeur meer te zijn bij een bedrijf waarvan hij eigenaar was. Hij heeft inmiddels een dienstbetrekking elders. Is bij gemeenteraadsleden bijna dertig procent van de opgegeven nevenfuncties onvolledig, bij fractievertegenwoordigers ligt dat percentage iets lager, op zo’n twintig procent.

Reactie gemeente

De Hengelose griffier Gerrit-Jan Eeftink wijst erop dat in de Gemeentewet niet expliciet is opgenomen hoe nevenfuncties beschreven moeten worden, zoals het noemen van een werkgever of organisatie. Hij wijst er ook op dat tegenwoordig ook makkelijk online, bijvoorbeeld via zoekmachines of LinkedIn, kan worden achterhaald bij welke organisatie iemand werkzaam is. Dat zou dan ook een manier zijn waarop een raadslid transparantie kan geven.

Een juridische uitleg van artikel 12 van de Gemeentewet is echter dat een raadslid verplicht is tot openbaarmaking van nevenfuncties op een wijze die het mogelijk maakt de schijn van belangenverstrengeling te beoordelen. Zonder naam van de organisatie ontbreekt deze transparantie die de wet juist beoogd.


Tegelijkertijd is een volledig overzicht van nevenfuncties op de website van de gemeente (of in een specifiek register) bedoeld om deze informatie direct openbaar te maken en ligt die verantwoordelijkheid niet bij een inwoner om via allerlei verschillende kanalen op te moeten zoeken welke werkzaamheden een raadslid verricht en voor welke bedrijven.  

Juridische en morele verplichting

Julien van Ostaaijen, bestuurskundige en verbonden aan de vakgroep Public Law & Governance aan Tilburg University en lector Recht & Veiligheid bij Avans Hogeschool, wijst erop dat er een verschil is tussen een juridische en morele verplichting die ambtsdragers hebben.


“Mogelijk voldoen raadsleden met een summiere omschrijving van hun nevenfuncties aan een minimale verplichting, maar de achterliggende reden daarvan is transparantie. Dat betekent ook dat je duidelijk aangeeft wat je doet, bij wie en wanneer. Het past niet om nader uitzoekwerk bij de inwoners te leggen”, zegt hij in reactie op vragen van 1Twente over de kwestie.  


“Het is goed dat journalisten politici daarop wijzen, maar het was nog beter geweest als raadsleden er zelf vooraf meer werk van hadden gemaakt.”

Bij de gemeente Hengelo is er geen administratieve check of raadsleden en wethouders hun nevenfunctieformulier correct hebben ingevuld. “Nee, het is écht de verantwoordelijkheid van het raadslid zelf om zijn nevenfuncties goed weer te geven”, benadrukt Eeftink.

Volgens de griffier is het huidige systeem ook gebaseerd op vertrouwen in raadsleden. “We gaan uit van de goede trouw van raadsleden en dat ze transparant willen zijn.”

Verantwoordelijkheid

Overigens heeft een groot deel van de gemeenteraadsleden uit de raadsperiode 2022-2026 tussentijds wel wijzigingen doorgegeven. Acht raadsleden gaven wijzigingen door in 2024, negen in 2025 en één raadslid in 2026. 

Een meerderheid van de raad heeft de eigen nevenactiviteiten wel correct gemeld met zowel de organisatie, functie en of die bezoldigd of onbezoldigd is. Daarmee kan de conclusie worden getrokken dat een groot deel van de raad zich zeker bewust is van haar rol en verantwoordelijkheid.

Als het gaat om integriteitsregels voor raadsleden in Hengelo, dan zijn die vastgelegd in een lokale gedragscode die in 2013 werd vastgesteld. Sindsdien zijn landelijke regels rond integriteit aangepast. Zo trad tien jaar later, in 2023, de Wet bevordering integriteit en functioneren decentraal bestuur in werking. Daarmee werden meerdere bepalingen in de Gemeentewet gewijzigd.


Zo staat er onder meer in dat nevenfuncties elektronisch openbaar gemaakt moeten worden. De gedragscode integriteit raadsleden van de gemeente Hengelo spreekt nog over een openbaar register, maar vermeldt bijvoorbeeld niet expliciet dat dit elektronisch toegankelijk moet zijn. 

Verouderde gedragscode

Ondanks de verouderde gedragscode is het volgens de griffier niet noodzakelijk om die aan te passen: “Wat al in een wet wordt geregeld, hoef je niet ook nog eens in een gemeentelijke verordening vast te leggen”, aldus de griffier.


Die zegt dat de gemeente landelijke ontwikkelingen rond integriteitsregels nauwlettend in de gaten houdt en aan de hand daarvan kijkt of aanpassing van de gedragscode in de toekomst nodig is.



1Twente keek in de analyse uitsluitend naar de informatie over nevenfuncties die in de formulieren staat en niet of er sprake is van belangenverstrengeling. Volgens de griffier zijn er in de huidige raadsperiode ook geen klachten of meldingen over integriteit van raadsleden of ambtsdragers bekend.


Ook hebben raadsleden zich volgens de griffie niet van stemming onthouden vanwege een persoonlijk belang. Volgens landelijke richtlijnen kunnen raadsleden er bij een persoonlijk belang wel voor kiezen niet deel te nemen aan de beraadslaging over een onderwerp of zich te onthouden van stemming.

Terrassenbeleid

Dat is in het verleden weleens gebeurd, zoals bij de invoering van een nieuw Hengelo’s terrassenbeleid. Een plaatselijke horecaondernemer die op dat moment raadslid was, onthield zich van stemming en nam op dat moment plaats op de publieke tribune.