Vanity Roxane legt Twentse hiphopgeschiedenis vast: 'We moeten vieren wat er hier gebeurt en gebeurd is'

Ze kwam zo'n vijf jaar geleden op het idee toen ze weer in Twente aan de slag ging, nadat ze drie jaar in Rotterdam voor het HipHopHuis had gewerkt: "Ik keek met hernieuwde ogen naar Twente. Afstand schept inzicht en wat ooit vanzelfsprekend leek, kreeg plots glans: de mensen, de makers, de beweging. Ik zag hoe bijzonder het was wat hier gebeurde en hoe weinig daarvan vastgelegd was."

'Twente als geheel'

Dat is het hele idee van 'Air Waves': Lammers van Toorenburg wil een regionaal hiphoparchief opbouwen: "Daarbij moet je Twente als geheel nemen. De onderlinge verbanden tussen de steden en dorpen is heel sterk." Toen in de jaren tachtig van de vorige eeuw overal in Twente mensen zich gingen uiten in muziek, dans en graffiti zochten ze elkaar al snel op, omdat het wereldje zo klein was. "Die band is altijd gebleven, ook al wordt er tegelijkertijd natuurlijk volop gebatteld. Dat is de hiphopcultuur immers eigen."

Voor de 39-jarige Enschedese is hiphop nooit een muziekgenre geweest: "Het is een manier van zijn. Mijn oom ‘Peeano’ hoorde bij de eerste generatie 'breakers' en ik weet niet anders dan dat mijn jeugd door hem werd gevuld met beats, tags en tapes. Sinds 2004 draai ik zelf als DJ, maar mijn fascinatie voor archiveren en documenteren begon al eerder: als fotograaf bij Statemagazine. Als stille getuige van avonden die je voelde tot in je botten, haha."

Twee jaar geleden trad ze toe tot de muziekraad van Podiumkunst.net, een landelijke organisatie die zich inzet voor het verbinden en versterken van archieven binnen de podiumkunsten. "Toen viel er iets op zijn plek. In datzelfde jaar vierde hiphop haar vijftigjarig bestaan. Twee werelden die ogenschijnlijk ver van elkaar liggen, raakten ineens in elkaar verweven. En toen werd pijnlijk duidelijk hoe weinig er structureel wordt vastgelegd binnen onze eigen scene. Immers, als wij onze verhalen niet vastleggen, wie dan wel?"

Shabazi en Deckwitz

Air Waves is geboren vanuit haar passie, maar de gemeente Enschede zorgt nu voor financiële ondersteuning: "Ik verdien mijn eigen uren niet terug - dat hoeft ook niet, maar er is gelukkig wel geld voor de drukkosten van het magazine en een vergoeding voor fotograaf Korosh Shabazi en ontwerper Dirk-Jan Deckwitz."

In het magazine komen acht Twentse makers aan het woord, vertelt Lammers van Toorenburg: "Hiermee zet ik een eerste stap naar een lokale hiphopgeschiedenis van Twente. Het zijn de verhalen van makers uit verschillende generaties en disciplines."

In het voorwoord zegt ze: "Ik hoop dat dit magazine een aanzet is. Voor meer verhalen. Meer archivering. Meer erkenning. Want wie documenteert, heeft grip op het geheugen. En in een scene waar alles vaak live, vluchtig en mondeling is, is dat misschien wel het meest urgente wat we kunnen doen."

Of er ook een Air Waves (part two en meer) komt? "Wat mij betreft wel. Ik heb natuurlijk niet voor niets voor de toevoeging 'part one' gekozen", lacht de Lammers van Toorenburg.