Jim uit Finland ontving Twentse radiozender 2000 kilometer verderop in Lapland: ‘Het gebeurt niet vaak’

In het afgelegen hoge noorden van Finland, honderden kilometers boven de Poolcirkel, staat een klein hutje met een antenne op het dak. Begin juli werd hier voor een paar minuten de Twentse radiozender Twente FM ontvangen. "Uniek", zegt de Finse radiohobbyist Jim Solatie, die de antenne samen met een vriend op het afgelegen dak heeft geplaatst. “Het gebeurt hooguit één keer per jaar.”

Sami

Noordelijker dan Kalmankaltio kan bijna niet in dit deel van Lapland. “Kalmankaltio betekent ‘koude bron’ in het Samisch”, vertelt Solatie. In de winter kan het dan ook flink koud worden; soms wel tot 30 graden onder nul. Noordelijk Scandinavië en delen van het noordwesten van Rusland zijn de historische grond van de Sami, een van oorsprong nomadisch volk. Kalmankaltio ligt tegen de grens met Noorwegen. “Het is erg afgelegen. Loop je hier naar het noorden, dan kom je 200 tot 300 kilometer niemand tegen.”

De dichtstbijzijnde buurman woont vijftien kilometer verderop. "Er is één zandweg, die in de zomer goed begaanbaar is. In de winter wordt die alleen op vrijdagen sneeuwvrij gemaakt, dan is de weg ook maar één dag per week te gebruiken."

Solatie doet aan DX’ing: het opvangen van radio-uitzendingen van zo ver mogelijk weg. Een FM-signaal heeft normaal gesproken een bereik van tientallen kilometers. Maar bij bijzondere atmosferische omstandigheden worden deeltjes in de ionosfeer (laag in de bovenste atmosfeer die radiogolven kan weerkaatsen) geladen, waardoor het radiosignaal wordt weerkaatst en zo honderden tot duizenden kilometers verder opgepikt kunnen worden.

Dat gebeurde begin juli met het signaal van Twente FM. “Misschien één keer per jaar zijn de omstandigheden zo gunstig om zenders uit Nederland te ontvangen. Vaak gebeurt dat ’s avonds in de zomermaanden.” Het exacte moment is niet te voorspellen, alleen dat het vaker voorkomt op zomeravonden.

In Italië

Op het moment van ontvangst was Solatie op vakantie in Italië. “Ik was uit eten met mijn vrouw toen ik op mijn telefoon zag dat er ineens veel signalen binnenkwamen.” De antenne en opnameapparatuur kan hij op afstand besturen, zodat hij ook vanuit huis in Zuid-Finland (en op vakantie in Italië) kan luisteren. “Het is niet haalbaar om de hele zomer daar in de hut te wachten op goede condities, dus dan is het op afstand besturen een prettige uitkomst.”

Hij draaide de antenne via zijn iPhone bij en nam de ontvangst op. “Eerst ontving ik Radio Prima, een Belgische radiozender met Italiaanse muziek en daarna kwam kwam ineens Twente FM voorbij.” Als bevestiging stuurde hij een audiofragment van een Twente FM-jingle naar de redactie van 1Twente / Twente FM. Daar kreeg Solatie de bevestiging dat hij daadwerkelijk naar de zender heeft geluisterd.

Twente bekend

Voor Solatie en zijn kameraad is de afgelegen hut de ideale plek voor hun hobby. “De FM-band is in Zuid-Finland erg vol, vooral rond Helsinki. In Noorwegen zijn alle nationale FM-zenders vervangen door DAB, waardoor de FM-band in Noord-Finland juist erg leeg is.”

Twente is dan ook geen onbekende naam in dit wereldje: “Naast dat ik FC Twente ken, is Universiteit Twente een begrip binnen onze hobby. Zij hebben een ontvanger die voor iedereen online toegankelijk is. Het is extra leuk om nu een FM-signaal uit Twente zelf te hebben ontvangen.”

Solatie doet zijn hele leven al aan DX’ing. “Veel van ons zijn in de jaren zestig en zeventig geboren en in de jaren tachtig begonnen. Toen was er nog geen internet en was radio hét middel om contact te maken met de buitenwereld.” Inmiddels heeft hij zo’n 11.000 zenders op zijn lijst staan.

Wat de hobby zo mooi maakt, is de zoektocht naar nieuwe signalen en het leren kennen van lokale gebruiken en culturen. “Natuurlijk kun je tegenwoordig alle zenders online beluisteren, maar ik vergelijk het met vogels kijken: je kunt ook naar de dierentuin gaan, maar het is veel mooier om ze in het wild te zien.”

'Uniek radioland'

Nederland noemt hij een uniek radioland. “Jullie hebben veel lokale zenders, maar ook heel veel piratenzenders. Een voorbeeld is Radio Hennie en Bennie (een piratenzender uit Drenthe, red.) Die heb ik wel eens ontvangen. Soms doen ze op zender zelfs een shoutout naar mij”, lacht hij. “Jullie radiocultuur is echt uniek en dat maakt het voor ons ook erg leuk.”