Proeftuin Twekkelerveld roept Enschedese politiek op: 'stop met wijk voor wijk aardgasvrij maken'

"Het is complex. Heel complex", zegt Enschedeër Boudwijn Timmermans. Hij is de woordvoerder van een groep van 25 bewoners van Twekkelerveld die onder supervisie van ambtenaren onderzoeken en experimenteren hoe zij hun huis van het aardgas halen. Dat lot staat immers alle woningeigenaren de komende jaren, maar in ieder geval voor 2050, te wachten als de afspraken uit het Klimaatakkoord worden nageleefd. Twekkelerveld is vanwege de grote verscheidenheid aan woningen aangewezen als Enschedese proeftuin, maar vooralsnog ontbreken de financiële (rijks)middelen om daadwerkelijke slagen te maken.

Verzet tegen warmtenet

Toch hebben 25 wijkbewoners de afgelopen jaren niet stilgezeten. "We hebben in die twee jaar heel veel vergaderd, maar het heeft nu ook iets opgeleverd", zei Timmermans onlangs nog in een vergadering van stadsdeel Noord. Deze groep bewoners mogen zichzelf 'koploper' noemen en gaan versneld aan de slag met het aardgasvrij maken van hun woning. En dat valt allemaal nog niet mee. Al is het maar omdat er niet één overkoepelende aanpak mogelijk is.

Alhoewel... als het aan de gemeente ligt wordt het overgrote deel van Twekkelerveld aangesloten op het warmtenet van Ennatuurlijk. Maar daar zit de koplopersgroep niet op te wachten. "Het is nu niet duurzaam", verwijst Timmermans op de aanvoer van warmte, die grotendeels voortkomt uit de verbranding van restafval en biomassa bij Twence. Een andere keuze, zoals geothermie (aardwarmte) is er niet. "Wij willen onze verwarmingsinstallatie niet verkopen aan een monopolist." In de transitievisie warmte, zoals het 'van het gas af plan' formeel heet, wordt ook voor wijken als Deppenbroek, Varvik-Diekman en De Bothoven in de toekomst een aansluiting op het warmtenet voorzien.

Tussenoplossing

Maar als warmtenet geen optie is: wat dan wel? Boudewijn Timmermans ziet veel meer heil in alternatieven zoals geothermie of waterstof om huizen te verwarmen. Technieken die veel tijd vragen of nog in de kinderschoenen staan. "Daarom pleiten we voor het toepassen van hybride warmtepompen", zegt hij. Zo'n hybride pomp werkt samen met de cv-ketel en brengt het aardgasverbruik drastisch naar beneden. "Het is een 'no-regret' maatregelen, omdat je niets kapot hoeft te maken aan de huidige infrastructuur. Het aardgasnetwerk ligt er nog."

Het installeren van een warmtepomp is niet in alle woningen voldoende. Er zal met name bij oudere woningen veel geld moeten worden gestoken in isolatiemaatregelen. Op deze manier zijn er door de koplopers in Twekkelerveld vijf verschillende 'referentiewoningen' geselecteerd. "We hebben 900 woningen van voor 1920. Die hebben geen spouwmuur", legt Timmermans uit. "Maar er zijn ook nieuwe woningen uit de jaren negentig of begin deze eeuw. Daar hoeft weinig aan te gebeuren."

Als je er aan toe bent

In de transitievisie warmte stelt het college voor om gedurende de komende decennia wijk voor wijk woningen van het gas te halen. Waar het kan met een integrale aanpak, zoals aansluiting op het warmtenet. Maar uitgerekend de koplopers uit Twekkelerveld hebben de nodige bezwaren. Timmermans: "Meestal gaat het om een behoorlijke investering voor de woningeigenaar. En zo'n investering doe je als je er aan toe bent: je gaat een huis kopen, krijgt gezinsuitbreiding of je gaat verbouwen omdat je kinderen uit huis zijn. Je krijgt dus niet iedereen in één keer mee."

Lees verder onder de afbeelding

Timmermans pleit er met de koplopers voor dat woningeigenaren in de hele stad op hun eigen tempo van het aardgas kunnen gaan. "Selecteer referentiewoningen - in de hele stad zullen het er een stuk of tien zijn - en maak per woning een stappenplan. Ga elk jaar opnieuw aan de slag door een regeling te openen voor de woningen. Dan heb je er genoeg om een gezamenlijke inkoop (en dat is goedkoper, red.) op te tuigen."

Signaal naar het Rijk

Maar hebben projectontwikkelaars daar wel oren naar? "Zeker", denkt Timmermans. "In Twekkelerveld mogen wij 50 maatwerkadviezen gaan leveren." De 25 koplopers, die in verschillende soorten huizen wonen, zoeken elk één of twee buren die willen meedoen. Zij krijgen dan een gratis advies om hun woning aardgasvrij te maken met behulp van isolatie en warmtepompen. "Hier proberen we standaardadviezen van te maken. Je kan je bijvoorbeeld voorstellen dat binnen de appartementencomplexen de aanpak in de ene woning niet heel erg afwijkt van de andere woning."

Wanneer de gemeenteraad een definitief oordeel zal vellen over het 'van het gas af plan' is nog niet duidelijk. Eerder dit jaar werd de besluitvorming uitgesteld, na onrust over de stijgende tarieven van het warmtenet (die zijn nog gekoppeld aan de gasprijs). Daarmee is de deadline van het Rijk niet gehaald. De overschrijding van de termijn is een signaal naar het Rijk en werd gevolgd door een brief van Twentse wethouders. Die willen dat het Rijk meer middelen beschikbaar stelt voor het aardgasvrij maken van woningen.