Enschede

Na Pasen zal de formatie in Enschede écht beginnen: 'Gaat niet weer 100 dagen duren'

Welke partijen in Enschede gaan met elkaar proberen een coalitie te vormen? En voor welke vraagstukken gaan alle dertien raadsfracties een gezamenlijk antwoord proberen te vinden? Na het paaswekend wordt er meer duidelijk, als informateurs Van Rees en Veerbeek hun advies voor een nieuwe coalitie uitbrengen.

De formatieperiode (het moment vanaf de verkiezingen tot aan de installatie van de nieuwe wethouders) is in Enschede inmiddels al 28 dagen onderweg. Desondanks is er nog geen enkel zicht op een coalitieakkoord. Sterker: het is nog niet eens bekend welke partijen met elkaar gaan proberen om tot zo'n samenwerking in een coalitie te komen.

Dertien droomcoalities

In omliggende gemeenten worden er inmiddels grote slagen gemaakt. In Oldenzaal zijn de coalitiepartijen al bekend en worden de vier wethouders eind deze maand geïnstalleerd. In Hengelo heeft de beoogde coalitieleider Han Daals van BurgerBelangen zijn voorkeurscoalitie woensdagavond bekend gemaakt.

Maar in Enschede ontstaat er in de politieke wandelgangen hier en daar ondertussen wat ongeduld. Informateurs Jan Martin van Rees (wethouder in Almelo) en Henk Veerbeek (voormalig directeur Scholingsboulevard in Enschede) hebben vorige week een gesprek met alle dertien fracties gevoerd over hun 'droomcoalitie'. Maar de raadsleden moeten nog tot dinsdagavond 19 april wachten tot het verslag - inclusief adviezen - wordt opgestuurd.

Op woensdag 20 april komt de gemeenteraad bij elkaar en zullen er concretere uitspraken worden gedaan over de beoogde coalitie, maar ook over de thema's die de basis zullen zijn van het eerste raadsakkoord of raadsagenda van Enschede. Vanaf dan worden de onderhandelingen op twee sporen gevoerd: op spoor 1 proberen vier of vijf partijen te komen tot een coalitieakkoord en op spoor 2 moeten dertien fracties met de neus in dezelfde richting komen.

icon_main_quote_red_glyph

We verwachten kort na de meivakantie tot een akkoord op hoofdlijnen te kunnen komen

Niels van den Berg, frontman Burgerbelangen Enschede

Dat is ook het moment dat het formatieproces écht losbarst. In 2018 duurde het vanaf de verkiezingen 117 dagen tot de wethouders van Burgerbelangen, D66, VVD, PvdA en ChristenUnie werden geïnstalleerd. Een nieuw formatierecord onder grote steden. "Daar ben ik best trots op", zegt BBE-leider Niels van den Berg met een knipoog. Maar dit jaar gaat het zover niet komen. "Nee, die 100 dagen gaan we niet halen. We verwachten kort na de meivakantie tot een akkoord op hoofdlijnen te kunnen komen."

Raadsagenda

Maar gaat een onderhandeling op 'twee sporen' zichzelf niet in de weg staan? Van den Berg wil dat voorkomen. "Je gaat de dialoog aan als raad. En je gaat vaststellen: welke thema's zitten unaniem over dertien fracties heen." Dat betekent ook dat als bijvoorbeeld het thema 'wonen' in een raadsagenda belandt, er binnen de nieuwe coalitie geen harde afspraken over het aantal sociale huurwoningen kunnen worden gemaakt.

Van den Berg: "Dus als je daar niet uitkomt, in zo'n dialoog, dan kun je dat onderwerp niet opnemen in de raadsagenda." Als voorbeeld noemt hij het plaatsen van windmolens, waarvan het overduidelijk is dat de meningen in de raad ver uit elkaar liggen. Terwijl voor 'zon op dak' wel eensgezindheid lijkt te zijn.

Wie wil met wie?

Over zijn voorkeurscoalitie doet Niels van den Berg geen uitspraken. Die heeft de delegatie van Burgerbelangen alleen gedeeld in de gesprekken met de informateurs. Toch heeft hij er sinds de verkiezingen geen geheim van gemaakt dat BBE het liefst met vier partijen een coalitie vorm met een minimale meerderheid van 20 of 21 zetels.

Omdat BBE en VVD al jaren samen optrekken, is een coalitie zonder de liberalen bijna niet voor te stellen. Omdat GroenLinks wat verder van deze partijen afstaat, zal dit motorblok waarschijnlijk met de PvdA worden aangevuld. Dan is het slechts de vraag: welke partij komt erbij?

  • D66? Die geniet na de vertrouwensbreuk eerder dit jaar niet de voorkeur van BBE en VVD.
  • CDA? Daarmee zal de coalitie voor de PvdA waarschijnlijk te 'rechts' worden en dus niet interessant.
  • ChristenUnie? Die partij lijkt bij geen van de andere fracties op weerstand te stuiten. Al blijft ook hier de vraag: is zo'n coalitie progressief genoeg voor de PvdA?

Heb je een nieuwstip of nieuwe informatie? Tip de redactie via mail of telefoon.