‘Undertow’, expositie van Enschedeër Judith Schepers: ‘Er is zoveel mysterie’

Schepers (1979) is Enschedese. Geboren en getogen. Ze studeerde in 2002 af aan de AKI en bleef. De gedachte aan een carrière elders is weleens voorbij gekomen, er zijn steden waar kunst makkelijker ingang vindt, maar daar is het dringen geblazen. Hier heeft een kunstenaar ruimte.

Bosbrand

n de hoge hal hangen witte doeken bedrukt met zwart-witfoto’s. Bijna transparant. Sommige bewerkt, andere niet. Een ingetekende danseres, een verzameling gitzwarte sferen als willekeurig rondgestrooide knikkers in het bos. De stomp van een stam waaraan je nog ziet dat er een bosbrand heeft gewoed. Nog niet eens zo lang geleden, maar de natuur is zich al aan het herstellen.

Zwarte materie

Schepers zoekt naar woorden. Haar taal is die van het beeld. Maar deze expo klopt, wat haar betreft. “Het komt allemaal samen.” Er heerst chaos, maar er gebeuren ook nieuwe dingen. “De oude wereld verdwijnt, een nieuwe ontluikt.” Wat en hoe die nieuwe wereld gaat zijn, geen idee. Net zo min als dat we de ons bekende wereld kennen. “Er is zoveel mysterie.”

Ze verwijst naar het universum, dat voor een groot deel uit zwarte materie en zwarte energie bestaat. Als je de geleerden mag geloven vormen die 95 procent van wat er in het heelal te vinden valt. Maar vijf procent is materie zoals wij die kennen. We denken dat we weten, maar dat valt tegen.

Bollen en cirkels

Het zijn precies die tegenstellingen die de Enschedese boeien. Onbekend en bekend. Zwart, wit, licht en donker. Van angst naar fascinatie. En van ondergang naar opstanding. Vaak onbegrijpelijk, maar evengoed merkbaar. Schepers vat het in haar werk. Ze heeft lang gezocht naar het zwartste zwart, een speurtocht naar de grenzen van wat we waar kunnen nemen. Of eigenlijk: daar voorbij. Want de werkelijkheid omvat meer dan het zintuigelijke.

En ze houdt van bollen en cirkels. Als symbolen van een kringloop, fenomenen die telkens weer gaan en komen. Na regen komt zonneschijn, het einde is altijd ook een nieuw begin.

Hertenbotten in een doos

Op de overloop, boven, liggen ronde verkoolde brokken in een spiraal. Aan de muur hangen botten, gerangschikt en ingelijst op zwart velours. Afkomstig van een hert, jarenlang bewaard. “Ik kreeg ze van een buurman”, vertelt moeder Schepers. “Toen ik een meisje was.” De puzzel om ze in elkaar te zetten was haar te machtig. “Ik heb ze in een doos gestopt en op zolder gezet.”

Tot dochterlief ze vond en rangschikte. Niet naar de orde waarin ze ooit dat hert overeind hadden gehouden, maar als attributen voor een nieuw verhaal.

De expositie van Schepers heeft de titel ‘Undertow’ gekregen. Vertaald: 'onderstroom'. Op de uitnodiging staat een gedicht:

This is the soil
And this is the seed
Descent into darkness
And grow in the deep

Aarde en zaad. Wil je meer begrijpen, dan moet je verder kijken dan de oppervlakte.