Onrust onder (oud-)AKI-studenten: verdwijnt de kunstacademie uit Enschede?

De scenario's veroorzaken veel onrust onder (oud)studenten. "Er kan nu heel snel een besluit vallen", zegt Jan Noltes, mede-initiatiefnemer van de AKI community.

Noltes heeft het rapport van de commissie gelezen en is geschrokken van de scenario's. Sinds de fusie van de kunstacademies in Enschede, Arnhem en Zwolle in 2002 is er binnen de ArtEZ-hogescholen nauwelijks sprake van samenwerking, zo valt te lezen in het rapport.

Vooral de AKI in Enschede is een zorgenkindje. Jarenlang wanbeheer, sociale onveiligheid en de opleiding versleet maar liefst 16 directeuren in 23 jaar tijd. Een tekort van bijna een miljoen euro en en een studentenaantal van slechts 225 dwingen ArtEZ om in te grijpen in Enschede. In januari 2025 kwam ook de Onderwijsinspectie met een vernietigend rapport over de AKI, waarin de inspectie sprak van wanbeheer, sociale onveiligheid binnen de opleiding en een angstcultuur.

Optie: volledige sluiting

AKI zou moeten groeien naar minimaal 500 studenten om weer levensvatbaar te zijn, stelt de commissie. Er zijn vier opties waar het College van Bestuur zich de komende tijd over moet buigen. Scenario 1 is volledige sluiting van de AKI vanaf dit jaar. Dat zou volgens de commissie leiden tot grote culturele schade voor de regio Twente.

De tweede optie is om door te gaan op dezelfde weg, maar dat is volgens de commissie geen reële optie. Daarmee loopt het tekort in 2030 op naar 5,5 miljoen euro. Zelfstandig blijven is het derde scenario, maar dan moet het aantal studenten wel stijgen naar boven de 500. Tot 2030 zal het verlies dan oplopen tot circa 4 miljoen euro.

Voorkeursvariant: samenvoeging

Scenario vier is samengaan tot één ArtEZ Academie voor Art & Design, dus samengaan met de hogescholen in Arnhem en Zwolle. Lokale specialismen blijven, maar er komt één leiding en een eenduidige werkwijze binnen de drie scholen. De commissie beveelt deze laatste optie aan.

Oud-AKI-student Jan Noltes is van geen enkele variant een voorstander. "Je ziet dat er wordt gestuurd op samenvoeging met Arnhem en Zwolle. Het mag geen AKI meer heten. Ik vind dat geen optie, de naam AKI mag niet verdwijnen. De naam staat voor de onderzoekende en experimentele manier van onderwijs."

'Van Enschede blijft weinig over'

"Sinds de fusie tussen de scholen zie je een patroon", vervolgt Noltes. "Ze maken de AKI in Enschede steeds kleiner. Opleidingen gaan naar Arnhem of Zwolle. In de jaren negentig waren er in Enschede nog 600 studenten, daar zijn er nog maar 225 van over. Bij de hogeschool in Zwolle zijn er ook grootse bouwplannen, van Enschede blijft dan niets over."

De community vreest dat het DNA van AKI verdwijnt. De onderwijsfilosofie en experimentele en onderzoekende cultuur komt onder druk te staan binnen een centraal aangestuurde ArtEZ-academie. Bestuurlijke afstand heeft de AKI niet versterkt, maar heeft eerder bijgedragen aan wanbeheer en kwetsbaarheid, vindt de community.

Brandbrief

In oktober vorig jaar stuurden de gemeente Enschede en Twente Board al een brandbrief naar het College van Bestuur van ArtEZ, met het dringende verzoek de AKI als hogeschool voor Enschede te behouden. "Het verdwijnen van één van de drie opleidingen bij AKI ArtEZ in Enschede zou een ernstige aderlating betekenen voor de culturele, economische en maatschappelijke infrastructuur van Enschede, Twente en Oost-Nederland", schreven het gemeentebestuur en voorzitter van Twente Board Ank Bijleveld.

Samen met andere oud-AKI-studenten is Noltes initiatiefnemer van de AKI Community. "We hopen dit nog te kunnen kantelen", stelt Noltes. "De community groeit met honderd mensen per dag. We staan nu op 500 leden, daarmee willen we een statement maken naar het College van Bestuur. Ze gaan vermoedelijk deze maand tot een afronding komen. Het kan heel snel besloten worden, dus we moeten snel actie ondernemen."

Het College van Bestuur van ArtEZ heeft nog niet gereageerd op vragen vanuit RTV Oost.