Enschede

VIDEO | De Lonnekerbrug: de eerste grote slag van de bevrijding van Enschede

Het is de regenachtige paasochtend van 1945. Luitenant Allen tuurt door zijn verrekijker en ziet in het open landschap een witte boogbrug. Rondom de Lonnekerbrug heeft de Duitse bezetter zich ingegraven. Door een fout in de stafkaart blijkt de brug verder naar het westen te liggen dan gedacht. Tussen de verzamelde tanks en pantserwagens van de Britten en de brug is weinig beschutting. Wanneer zij zich met hoge snelheid spoeden naar de brug spoeden worden zij flink op de korrel genomen door het Duitse geschut. De bevrijding van Enschede is begonnen.

455732 anefo
Arjen Waanders | 1Twente

Aan de Auke Vleerstraat, vlakbij het CBR staat een sober monument. Het monument is ter nagedachtenis aan alle Britse militairen die hun leven gaven tijdens de bevrijding van Enschede. Het monument staat op steenworpafstand van de Lonnekerbrug. Bij de brug werd zwaar gevochten: âDit is de eerste slag die is geleverd in Enschede en hier zijn ook de meeste bevrijders omgekomenâ, zegt Eric Heijink, auteur van de website secondworldwar.nl.

In de val gelokt
De geallieerden waren met een opmars bezig. Vanuit de Achterhoek rukte de aanvalsmacht op naar Boekelo, om vanuit hier verder Twente in te trekken. âZe wilden de Lonnekerbrug oversteken om vervolgens tussen Enschede en Hengelo op te rukken naar Oldenzaalâ, zegt Heijink. Door een fout eindigden de Britse troepen aan het begin van het Havengebied, waar nu de B.W ter Kuilestraat ligt. Vanuit hun positie bij de B.W ter Kuilestraat zien de Britten dat de brug verder weg ligt dan gedacht. Parallel aan het kanaal liep een kaasrechte weg richting de brug, met weinig beschutting. Het Havengebied was in 1945 niet bebouwd, zoals het nu is. De bevrijders hadden goed zicht op de brug. âDe brug werd verdedigd door Duitse parachutisten. Zij hadden de brug met vliegtuigbommen ondermijnd.â Deze zware vliegtuigbommen lagen klaar om de Lonnekerbrug op te blazen, mochten de geallieerden te dichtbij komen: âDe geallieerden hebben geprobeerd om die brug zo snel mogelijk over te stekenâ, zegt Heijink.

Omdat snelheid geboden was, ging er onder leiding van luitenant Allen een aantal snellere pantserwagens voorop. Zij spoeden zich naar de brug. Tijdens de rit werden zij flink beschoten door Duits luchtafweergeschut. Een aantal pantserwagens en tanks wisten de brug over te steken, maar niet veel later bliezen de Duitsers de Lonnekerbrug op. De Britten die net daarvoor de brug overstaken konden geen kant meer op. Op de plek waar nu het CBR staat, stonden een viertal luchtafweerkanonnen: âAan beide kanten van de brug werden een aantal tanks door het luchtafweergeschut uitgeschakeld. Daarbij zijn zeven Britse militairen omgekomen en een aantal Britse militairen gewond geraaktâ, aldus Heijink.
Luitenant Boscowan
Eén van de tanks die werd uitgeschakeld was die van commandant Robert Boscowan. Net toen hij richting de brug draaide, werd de Lonnekerbrug opgeblazen. Omdat hij niet verder kon rijden, werd zijn tank geraakt door luchtafweergeschut. Boscowan wist zichzelf uit zijn brandende tank te bevrijden. Hij raakte zwaargewond. âWe staan hier bij het huis waar vlakbij de tank van Robert Boscowan werd kapotgeschotenâ, zegt Heijink. Hij heeft een aantal roestige objecten in zijn hand: âIn de tuin zijn een aantal objecten gevonden die hoogstwaarschijnlijk afkomstig zijn van de tank van Boscowan. Dit is een gewicht om de loop van een Shermantank schoon te maken.â Robert Boscowan overleefde de oorlog. Na de oorlog was Boscowan 22 jaar parlementslid voor de Conservatieve Partij in het Britse parlement. In de stad werd hier en daar nog gevochten met terugtrekkende Duitsers. Tijdens de bevrijding van Enschede zijn er in totaal 21 Britse militairen omgekomen.

© Newsroom Enschede, de samenwerking tussen TC Tubantia en 1Twente Enschede. Foto: Fotocollectie Anefo