Enschede

VIDEO | Het verhaal achter de Stolpersteine

Eduard Denneboom en Felice Denneboom Cohn. De namen op twee geelkoperen Stolpersteine in de stoep bij Waldeckstraat nummer 38 in Enschede. Rachel Denneboom, hun achterkleindochter, vertelde hun verhaal in 1TwenteVandaag.

458957 HKEB8402
Ernst Bergboer | 1Twente

Stolpersteine zijn niet groot. Er passen maar een paar woorden op. Een naam, een geboortedatum, een enkel ander detail. Toch vertellen ze een heel verhaal. Eduard is in september 1944 in Enschede gefusilleerd. Felice werd vermoord in Sobibor.

âDat waren mijn overgrootoudersâ, vertelde Rachel Denneboom gisteren in de speciale heredenkingsaflevering van 1TwenteVandaag. Denneboom is voorzitter van het Enschedese comité 4 en 5 mei, dat lange voorbereidingen voor een bijzondere herdenking en viering in het water zag vallen. Vijfenzeventig jaar geleden kwam er een eind aan een inktzwart hoofdstuk uit onze collectieve geschiedenis.

Naar Enschede gevlucht
Denneboom: âMijn overgrootouders zijn begin â39 vanuit Breslau naar Enschede gevlucht.â Breslau lag destijds in Duitsland, tegenwoordig in Polen. âMet drie kinderen. Daar was mijn opa er een van.â Eduard en Felice hadden een afspraak gemaakt. Als er op de deur werd gebonkt, zou degene die het dichtstbij stond opendoen. De ander zou vluchten, met het idee dat in elk geval een van hen er na de oorlog nog zou zijn voor de kinderen.

Dat moment kwam. Felice stond het dichtst bij de deur. Zij werd opgepakt een naar Westerbork afgevoerd. Eduard vluchtte en dook onder in Hengelo. âDaar zat hij met zes anderenâ, vertelde Denneboom. âDat ging goed tot 7 september 1944.â Het adres werd verraden, alle zeven onderduikers werden opgepakt en doodgeschoten op het terrein van vliegveld Twente.

Sobibór
Felice was toen al omgebracht. âMijn overgrootmoeder ging op 18 mei 1943 vanuit Westerbork op transport naar Sobibór.â Drie dagen na vertrek - de Stolperstein vermeldt 21 mei 1943 - werd zij daar vermoord. Meteen na aankomst. Een treinreis duurde drie dagen. Denneboom vertelde dat er tussen 3 maart en 20 juli 1943 negentien treinen vanuit Westerbork vertrokken naar het Poolse vernietigingskamp. Vrijwel alle gedeporteerden werden meteen na aankomst naar de gaskamers gejaagd en daar omgebracht met koolmonoxide uit dieselmotoren. Van de ruim 34.000 naar het kamp afgevoerde Nederlanders overleefden maar achttien de oorlog.

Ben Ali Libi
In een van die negentien treinen uit Westerbork zat ook Michel Velleman, alias Ben Ali Libi, de goochelaar die door Willem Wilmink onsterfelijk is gemaakt, al overleefde ook hij de oorlog niet. Denneboom las die tekst van Wilmink voor.

Kijk en luister hieronder naar het hele verhaal van Rachel Denneboom. De complete herdenkingsaflevering van 1TwenteVandaag en meer fragmenten daaruit vind je terug op onze site.

Beeld: Ernst Bergboer, © 1Twente