Enschede

AUDIO ‘Dyslexie komt vooral voor bij kinderen van hoogopgeleide witte ouders’

Hoogleraar Kees Vernooy begeleidde in 2006 het Leesverbeterplan op 45 Enschedese basisscholen. Dyslexie en laaggeletterdheid verdwenen onder de 10.000 leerlingen als sneeuw voor de zon.

246992 portrayal 89193 640
Enschede FM sprak met Ad Kappen, orthopedagoog en onderwijsadviseur. Beluister het interview hierboven.
"De scheiding tussen laaggeletterdheid en dyslexie is flinterdunâ, zegt Kees Vernooy, tycoon van het taalonderwijs. "Dyslexie is een vuilnisbakwoord geworden, veel te algemeen.â Volgens hem neigen ouders en scholen er te veel naar laaggeletterdheid te wijten aan het milieu waaruit de kinderen komen. Dat argument gaat niet op voor hoogopgeleide witte ouders, dus daar wordt als oorzaak dyslexie aangewezen. "Je ziet ook dat dyslexieverklaringen vooral voorkomen bij kinderen van hoog opgeleide ouders. Die zijn vaak mondig en dus in staat om zoân dyslexieverklaring te verkrijgenâ, zegt Vernooy.

Het Leesverbeterplan in Enschede liet tussen 2006 en 2010 bij leerlingen sterke verbeteringen zien in de leesvaardigheid. Decennialang werden in Enschede de onder het gemiddelde liggende onderwijsresultaten gezien als een ânatuurlijkâ gegeven, gezien de sociale achtergrond van de leerlingen. Resultaat van het Enschedese plan was dat leerlingen in groep 8 veel beter dan het landelijk gemiddelde scoorden op het gebied van begrijpend en technisch lezen.

"Als je een zwakke leerling hebt, moet je die meer tijd geven. Herhaling is dan zeer belangrijkâ, zegt Vernooy. De ironie is dat de hoogleraar zijn boodschap al sinds 2006 in diverse media herhaalt, maar dat deze kennelijk nog steeds niet goed aankomt bij beleidsmakers. "Het aantal pseudodyslecten en laaggeletterden is sinds dit kabinet alleen maar gegroeidâ, is zijn harde conclusie. Hij verwijst naar een artikel over het Enschedese Leesverbeterplan in een onderwijsvakblad: "Een pampercultuur van âals ze maar gelukkig zijnâ op scholen leidt tot niets, omdat dit onderpresteren tot gevolg heeft.â

"De belangrijkste oorzaak is dat er gewoonweg te weinig wordt gelezen op de basisschoolâ, zei Vernooy al in 2009. "Ik kom soms op scholen waar de kinderen hooguit een half uurtje per dag lezen. We hebben te weinig tijd, hoor ik dan als argument. De scholen hebben het mooiste materiaal in huis, maar trekken daar geen tijd voor uit om ermee te werken.â

Op school veel meer tijd besteden aan goed lees- en taalonderwijs is essentieel, vindt Vernooy. "Ik kwam laatst bij mijn garage en raakte aan de praat met de eigenaar. "Hij zei âals we een nieuwe monteur aannemen, dan testen we hem als eerste op zijn leesvaardigheidâ. En dat is logisch. Zoân monteur moet natuurlijk allerlei instructies kunnen lezen, maar ook begrijpen.â

Op de scholen in Enschede was sprake van een terugval in de prestaties, vanaf het moment dat de begeleiding op het project wegviel. Volgens Vernooy maakt dat duidelijk hoe belangrijk voortdurende begeleiding en deskundigheid is, bij zowel leerkrachten als de schoolleiding. "Dat betekent dat je er voor moet kiezen meer tijd te besteden aan lees- en taalonderwijs. Als je veel risicokinderen hebt en je besteedt er geen tijd aan, dan vallen ze uit. Ik zal daar van sommige scholen wel een reactie op krijgen als âouders doen ook nietsâ. Maar kinderen hebben hier vooral de school voor nodig. En dat betekent prioriteiten stellen. Schoolbesturen zijn eindverantwoordelijk.â
© Newsroom Enschede, de samenwerking tussen TC Tubantia en TV Enschede FM. Foto: Pixabay